ელექტრომაგნიტური ველები: თანამედროვე სამეცნიერო ხედვები
დაფინანსებულია შოთა რუსთაველის საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდის (SRNSFG) მიერ, გრანტის ფარგლებში [FR-24-469].
ჩამოტვირთვები
ბოლო ათწლეულებში უკაბელო საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების სწრაფმა განვითარებამ მნიშვნელოვნად გაზარდა სამეცნიერო ინტერესი რადიოსიხშირული (RF) ელექტრომაგნიტური (EM) ველების შესაძლო ზემოქმედების მიმართ ადამიანის ჯანმრთელობაზე, განსაკუთრებით ბავშვებსა და მოზარდებში. მოცემული ნაშრომი წარმოადგენს სამეცნიერო კვლევების, საერთაშორისო ორგანიზაციების მიმდინარე დასკვნებისა და რეკომენდაციების მოკლე მიმოხილვას. ანალიზი ეფუძნება მრავალფეროვან კვლევით შედეგებს.
ეპიდემიოლოგიური და ექსპერიმენტული კვლევების თანახმად, არსებული მონაცემების ანალიზი აჩვენებს, რომ ამ ეტაპზე არ არსებობს თანმიმდევრული მტკიცებულება, რომელიც საბაზო სადგურებიდან ან უკაბელო ქსელებიდან მომდინარე RF გამოსხივებას ჯანმრთელობისთვის საზიანო შედეგებთან, მათ შორის კიბოს განვითარებასთან, პირდაპირ აკავშირებს. WHO-ის მიხედვით, არსებული მტკიცებულებებისა და შედარებით დაბალი ექსპოზიციის დონეების გათვალისწინებით, არ არსებობს დამაჯერებელი სამეცნიერო დასაბუთება იმისა, რომ უკაბელო საკომუნიკაციო სისტემების RF გამოსხივება საფრთხეს უქმნის ადამიანის ჯანმრთელობას.
თუმცა, რეკომენდებულია დამატებითი კვლევების ჩატარება, განსაკუთრებით გრძელვადიანი ექსპოზიციისა და მოწყვლადი მოსახლეობის ჯგუფების კონტექსტში.
Downloads
X. Dong, “On Measurement of Electromagnetic Radiation by Computer System in Indoor Electromagnetic Environment,” J. Phys. Conf. Ser., vol. 1992, p. 032145, 2021.
S. N. Darovskikh, P. M. Shonazarov, F. Sodik, F. T. Kholov, R. Umaralizoda, et al., “On the possible causal relationship of the COVID-19 viral disease with electromagnetic pollution of the environment and the main directions of its weakening,” J. Phys. Conf. Ser., vol. 1889, p. 052028, 2021.
M. V. Grafkina, E. Y. Sviridova, and E. R. Veliyeva, “Environmental Monitoring of Electromagnetic Fields in Residential Areas,” IOP Conf. Ser. Earth Environ. Sci., vol. 688, p. 012015, 2021.
M. Scalia, F. Pulcini, and M. Sperini, “Electromagnetic characterization of the environment. An Italian experience and the ‘mapping’ method,” IOP Conf. Ser. Earth Environ. Sci., vol. 853, p. 012004, 2021.
S. Y. Rybalko, Y. V. Bobrik, and A. L. Korepanov, “The influence of Wi-Fi range electromagnetic radiation on the parameters of the human’s heart variability,” IOP Conf. Ser. Earth Environ. Sci., vol. 853, p. 012010, 2021.
L. Moulton Howe, “Growing concern about electromagnetic pollution and cell phones,” 2008. [Online]. Available: [accessed May 2012].
V. H. Céspedes, L. F. Cadavid, and Y. A. Gómez, “Electromagnetic pollution maps as a resource for assessing the risk of emissions from mobile communications antennas,” Int. J. Electr. Comput. Eng., vol. 10, pp. 4244–4251, 2020.
G. Redlarski, B. Lewczuk, A. Żak, A. Koncicki, M. Krawczuk, et al., “The influence of electromagnetic pollution on living organisms: historical trends and forecasting changes,” Biomed. Res. Int., vol. 2015, p. 25, 2015.
World Health Organization (WHO), “Electromagnetic fields,” [Online]. Available: https://www.who.int/health-topics/electromagnetic-fields#tab=tab_1.
J. Wiart, A. Hadjem, N. Gadi, I. Bloch, M. F. Wong, A. Pradier, et al., “Modeling of RF head exposure in children,” Bioelectromagnetics, Suppl. 7, pp. S19–S30, 2005.
S. Mortazavi, M. Motamedifar, G. Namdari, M. Taheri, A. Mortazavi, and N. Shokrpour, “Nonlinear adaptive phenomena which decrease the risk of infection after pre-exposure to radiofrequency radiation,” Dose-Response, vol. 12, no. 2, 2014, doi:10.2203/dose-response.
P. A. Valberg, T. E. van Deventer, and M. H. Repacholi, “Workgroup report: base stations and wireless networks—radiofrequency (RF) exposures and health consequences,” Environ. Health Perspect., vol. 115, no. 3, pp. 416–424, 2007.
M. Taheri, S. Mortazavi, M. Moradi, S. Mansouri, G. Hatam, and F. Nouri, “Evaluation of the effect of radiofrequency radiation emitted from Wi-Fi router and mobile phone simulator on the antibacterial susceptibility of pathogenic bacteria Listeria monocytogenes and Escherichia coli,” Dose-Response, vol. 15, no. 1, 2017, doi:10.1177/1559325816688527.
D. Belpomme, L. Hardell, I. Belyaev, E. Burgio, and D. O. Carpenter, “Thermal and non-thermal health effects of low intensity non-ionizing radiation: An international perspective,” Environ. Pollut., vol. 242, pp. 643–658, 2018.
M. Blettner, B. Schlehofer, J. Breckenkamp, B. Kowall, S. Schmiedel, U. Reis, et al., “Mobile phone base stations and adverse health effects: phase 1 of a population-based, cross-sectional study in Germany,” Occup. Environ. Med., vol. 66, no. 2, pp. 118–123, 2009.
H. Hutter, H. Moshammer, P. Wallner, and M. Kundi, “Subjective symptoms, sleeping problems, and cognitive performance in subjects living near mobile phone base stations,” Occup. Environ. Med., vol. 63, no. 5, pp. 307–313, 2006.
B. B. Levitt and H. Lai, “Biological effects from exposure to electromagnetic radiation emitted by cell tower base stations and other antenna arrays,” Environ. Rev., vol. 18, no. NA, pp. 369–395, 2010.
C. Baliatsas, I. van Kamp, G. Kelfkens, M. Schipper, J. Bolte, J. Yzermans, et al., “Nonspecific physical symptoms in relation to actual and perceived proximity to mobile phone base stations and powerlines,” BMC Public Health, vol. 11, no. 1, pp. 1–12, 2011.
S. Yassin, M. Musleh, and S. Abuzerr, “Electromagnetic radiation exposure from nearby cellular base stations in the Gaza Strip, Palestine: a concern for public health,” J. Biosci. Med., vol. 7, no. 4, pp. 46–59, 2019.
O. F. Sonmez, E. Odaci, O. Bas, and S. Kaplan, “Purkinje cell number decreases in the adult female rat cerebellum following exposure to 900 MHz electromagnetic field,” Brain Res., vol. 1356, pp. 95–101, 2010.
E. Odacı, H. Hancı, A. İkinci, O. F. Sönmez, A. Aslan, A. Şahin, et al., “Maternal exposure to a continuous 900-MHz electromagnetic field provokes neuronal loss and pathological changes in cerebellum of 32-day-old female rat offspring,” J. Chem. Neuroanat., vol. 75, pp. 105–110, 2016.
V. Jeladze, A. Thielens, T. Nozadze, G. Korkotadze, B. Partsvania, and R. Zaridze, “Estimation of the specific absorption rate for a honey bee exposed to radiofrequency electromagnetic fields from 2.5 to 100 GHz,” in 2023 IEEE XXVIII International Seminar/Workshop on Direct and Inverse Problems of Electromagnetic and Acoustic Wave Theory (DIPED), vol. 1, pp. 180–185, Sep. 2023, IEEE.
V. Jeladze, T. Nozadze, B. Partsvania, A. Thielens, L. Shoshiashvili, and T. Gogoladze, “Numerical dosimetry of specific absorption rate of insects exposed to far-field radiofrequency electromagnetic fields,” Int. J. Radiat. Biol., vol. 101, no. 3, pp. 327–340, Mar. 2025, Taylor & Francis.
T. Nozadze, K. Henke, M. Kurtsikidze, V. Jeladze, G. Ghvedashvili, and R. Zaridze, “Study how the hand affects on the mobile phone dipole antenna matching conditions to the free space at 3700 MHz frequency,” in 2022 IEEE 2nd Ukrainian Microwave Week (UkrMW), pp. 439–443, Nov. 2022, IEEE.
T. Nozadze, V. Jeladze, V. Tabatadze, I. Petoev, M. Prishvin, and R. Zaridze, “Base station antenna's EM exposure study on a homogeneous human model located inside the car,” in 2017 XXIInd International Seminar/Workshop on Direct and Inverse Problems of Electromagnetic and Acoustic Wave Theory (DIPED), pp. 209–213, Sep. 2017, IEEE.
Mate R, Benke G, Loughran SP, Abramson MJ, Vjadic C, Turner M, Turuban M, Cardis E, Karipidis K. Is occupational exposure to radiofrequency electromagnetic fields associated with glioma risk? An Australian population-based family case-control study. BMJ Open. 2026 Mar 12;16(3): e107281. doi: 10.1136/bmjopen-2025-107281. PMID: 41819570; PMCID: PMC12983896.
საავტორო უფლებები (c) 2026 ქართველი მეცნიერები
ეს ნამუშევარი ლიცენზირებულია Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 საერთაშორისო ლიცენზიით .
