მინი კივის (Actinidia arguta Planch.) ჯიშების ბიოლოგიური თვისებებისა და აგრონომიული მაჩვენებლების დახასიათება საქართველოში
ჩამოტვირთვები
კლიმატის ცვლილების პროცესის გაძლიერების ფონზე იზრდება ადაპტირებადი ხეხილოვანი კულტურების საჭიროება. Actinidia arguta (ცნობილი როგორც მინი კივი, ბეიბი კივი ან გამძლე კივი) გამოირჩევა ყინვებისადმი მაღალი გამძლეობით, გლუვი და საჭმელად ვარგისი ნაყოფის კანის გამო მომხმარებლებისადმი მაღალი მიმზიდველობით, აგრეთვე მაღალი კვებითი ღირებულებითა და აგროეკოლოგიური ადაპტაციის უნარით. აღნიშნული მახასიათებლების და მზარდი ბაზრის ინტერესის ერთობლიობა მინი კივის აქცევს მნიშვნელოვან კულტურად, რომელიც შეიძლება გამოყენებულ იქნას კლიმატურად სენსიტიურ რეგიონებში ხეხილოვანი წარმოების დივერსიფიკაციის მიზნით.
კვლევის მიზანი იყო საქართველოში არსებული აგროეკოლოგიური პირობებში მინი კივის ოთხი ინტროდუცირებული ჯიშის — Weiki, Ken’s Red, Issai და Jumbo — ბიოლოგიური და აგრონომიული მაჩვენებლების შეფასება, რათა დადგინებულიყო ადგილობრივი წარმოებისთვის ყველაზე შესაფერისი და კლიმატურაგამძლე ჯიშები.
საველე და ლაბორატორიული კვლევები ჩატარდა 2019–2023 წლებში მცხეთა-მთიანეთის რეგიონში, სსიპ სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრის ჯიღაურას საკოლექციო ბაღში, რომელიც წარმოადგენს საქართველოს ძირითადი ხეხილოვანი ზონის ტიპურ არეალს. დაკვირვება მოიცავდა ძირითად ფენოლოგიურ პარამეტრებს, მათ შორის კვირტის გაშლას, ყვავილობის პერიოდს, ნაყოფის მომწიფებასა და ფოთლების ცვენას. პარალელურად ჩატარდა პომოლოგიური მაჩვენებლების სრული შეფასება — ნაყოფის ზომა, მასა, ფორმა და ორგანოლეპტიკური მახასიათებლები, აგრეთვე მოსავლიანობის კომპონენტები. ბიოქიმიური ანალიზებით განისაზღვრა ნაყოფში არსებული მთლიანი ხსნადი მშრალი ნივთიერებების რაოდენობა (TSS), ტიტრირებადი მჟავიანობა (TA) და C ვიტამინის (ასკორბინის მჟავა) შემცველობა, რაც შესაძლებელს ხდიდა ნაყოფის ხარისხის და პომოლოგიური თვისებების კომპლექსურ შეფასებას.
Downloads
Agro biodiversity of Georgia (2015). (Catalog) Tbilisi, pp: 10-32.
Bialek, M., Sawicki, M., & Bieniek, A. (2020). Commercial potential and climatic adaptation of Actinidia arguta in Europe. Agronomy, 10(11), 1735.
Bobokasvili Z, Maghlakelidze e, KvaliaSvili V. (2024) Biological and Agricultural Characterization of introduced variety„Weiki“ (Actinidia arguta Planch,) in Georgia. International Scientific Conference. “Genetics, Physiology and Plant Breeding”. (VIII-th Edition). CHISINAU (Moldova), 391-496.
Bobokashvili, Z., Maghlakelidze, E. and Mdinaradze, I. (2014). OVERVIEW OF FRUIT CULTURE IN GEORGIA. Acta Hortic. 1032. 85-89.
Chanturia, T., Beridze, M., & Gotsadze, T. (2022). Market development and challenges for Actinidia production in the Caucasus region. European Journal of Agricultural Science, 29(1), 100-118.
Cheng, F., Zhao, W., & Li, J. (2015). The altitude adaptability of Actinidia arguta and its physiological responses. Environmental and Experimental Botany, 120, 87-95.
Ferguson, A. R., & Stanley, C. J. (2003). Kiwifruit and their relatives: Evolution and market potential. Horticultural Reviews, 29, 1-30.
Ferguson, A.R. and Huang, H. (2007). Genetic Resources of Kiwifruit: Domestication and Breeding. Hortic. Rev. 33: 1-121.
Ferguson, A.R. and Seal, A.G. (2008). Kiwifruit. In: J. F. Hancock, ed. Temperate Fruit Crop Breeding. Chapter 8: 235-264.
Fruits of Georgia (catalog). (2001) F. Edited by Kvaliashvili. Tbilisi, pp: 34-44.
Geostat (2024). Geostatic National Statistics Office of Georgia. 2024. www.geostat.ge
Huang, H., Wang, H., & Zhang, Z. (2013). Genetic diversity and breeding potential of Actinidia species. Scientia Horticulturae, 153, 100-110.
Hsia, C. N., Lin, S. M., & Chiu, Y. C. (2016). Morphological variation and adaptation in Actinidia arguta populations. Botanical Studies, 57, 48.
Kim, Y. H., Lee, J. H., & Park, S. H. (2019). Cytogenetic diversity and evolutionary adaptation of Actinidia arguta. Journal of Plant Research, 132(3), 421-434.
Kim, Y. H., Lee, J. H., & Park, S. M. (2021). Cytogenetic diversity and evolutionary adaptation of Actinidia arguta. Journal of Plant Research, 132(3), 421-434
Kalandadze, M., & Chanturia, T. (2021). Subtropical fruit farming in Georgia: A new opportunity for economic growth. Agricultural Studies, 18(3), 54-67.
Kikvidze, Z., & Goliadze, T. (2019). Expansion of Actinidia cultivation in Georgia: Economic and agronomic aspects. Horticultural Economics Review, 14(2), 75-89.
Lee, J. H., & Park, S. M. (2020). Nutritional analysis of Actinidia arguta fruit: A focus on vitamin C content. Food Chemistry, 321, 126727.
Li, X., Zhang, J., & Wang, L. (2010). Ecological distribution and genetic diversity of Actinidia species in China. Genetic Resources and Crop Evolution, 57, 529-540.
Latocha, P. (2007). The Comparison of Some Biological Features of Actinidia arguta Cultivars Fruit Ann. Warsaw Univ. of Life Sci.- SGGW Hortic. and Landscape Architecture, 28: 105-109
Latocha, P. (2008). Frost resistance and spring frost sensibility of a few cultivars of Actinidia grown in Central Poland. Annals of Warsaw University of Life Sciences – SGGW Horticulture and Landscape Architecture No 29: 111–120.
Latocha P., Jankowski P. (2011). Genotypic difference in postharvest characteristics of hardy kiwifruit (Actinidia arguta and its hybrids), as a new commercial crop, Part II. Consumer acceptability and its main drivers. Food Research International 44: 1946–1955.
Latocha P. (2017). The Nutritional and Health Benefits of Kiwiberry (Actinidia arguta) – A Review. Plant Foods for Human Nutrition 72: 325-334.
Latocha, P., Łata, B., & Woźniak, A. (2023). Actinidia arguta as a sustainable crop: Adaptability to marginal soils and agroforestry systems. Journal of Sustainable Agriculture and Environment, 12(3), 245-260.
Maghlakelidze E, Bobokashvili Z. (2023). Characterization and development perspectives of “Baby Kiwi“ (Actinidia arguta Planch.) Culture in Georgia. Georgian scientists Vol.3.Nov 4.
Mikeladze, N., Beridze, M., & Kalandadze, M. (2020). Exotic fruit production in Georgia: Current trends and perspectives. Georgian Journal of Horticultural Research, 5(1), 12-21.
Meier U. (2001) Growth Stages of Mono and Dicotyledonous Plants. BBCH Monograph, Federal Biological Research Centre for Agriculture and Forestry, Bonn.
Nishiyama I., Yamashita Y., Yamanaka M., Shimohashi A., Fukuda T., Oota T. (2004). Varietal difference in vitamin C content in the fruit of kiwifruit and other Actinidia species. J. Agric. Food Chem. 52/17: 5472–5475.
Nowak, K., & Żurawicz, E. (2021). Climatic adaptation and cultivation potential of Actinidia arguta in Central Europe. Agronomy, 11(5), 923.
Nowak, K., Białek, M., & Żurawicz, E. (2022). Nutrient composition and antioxidant activity of mini kiwifruit (Actinidia arguta). Plant Foods for Human Nutrition, 77(1), 112-124.
Okamoto G., Goto S. (2005). Juice Constituens in Actinidia arguta Fruits Produced in Shinjo, Okayama. Sci. Fac. Agr. Okayama Univ. 94, 9–13.
Pluta, S., Żurawicz, E., & Karaszewska, A. (2018). Performance and adaptability of mini kiwifruit (Actinidia arguta) cultivars in Central Europe. Horticultural Science, 45(3), 127-135.
Program, (1999). Program and methods Cultivar fruit, berry and nut crops. Orel, 1999. pp. 430-486. (In Russian).
Sawicki, M., Bieniek, A., & Goliadze, T. (2020). Bioactive compounds in Actinidia arguta: A comparative study. Journal of Functional Foods, 65, 103734.
Schröder, M., & Huber, B. (2018). The introduction of Actinidia arguta to European horticulture: Challenges and perspectives. European Journal of Horticultural Science, 83(2), 95-102.
Shirokov E.P., Polegaev V.I. (1989). Storage and processing of fruits and vegetables - M., Agropromizdat. pp. 111-134.
Stanica F., Zuccherelli G. (2007). New selections of Actinidia arguta from the Romanian breeding program. Acta Horticulturæ 753: 263–268.
Strik B., Hummer K.E. (2006). ‘Ananasnaya’ hardy kiwifruit. J. Am. Pom. Sci., 60 (3), pp.106–112
Testolin, R., Cipriani, G., & Verde, I. (2021). Advances in kiwifruit taxonomy, genetics, and breeding. Frontiers in Plant Science, 12, 4321.
Testolin, R. and Fergusson, A.R. (2009). Kiwifruit (Actinidia spp.): Production and Marketing in Italy. New Zealand J. Crop Hortic. Sc., 37: 1-32.
Tiyayon C., Strick B., (2003). Flowering and fruiting morphology of hardy kiwifruit. Actinidia arguta. Acta Hort., 610, 171–176.
UPOV (2012). International Union for the Protection of New Varieties of Plants. Actinidia UPOV Code: Actin Actinidia Lindl. TG/98/7.
Wang, Y., Zhang, X., & Liu, H. (2023). Advances in post-harvest technologies for improving the shelf life and marketability of Actinidia arguta. Postharvest Biology and Technology, 195, 112-123.
Williams, M.H., Boyd, L.M., McNeilage, M.A., McRae, E.A., Ferguson, A.R., Beatson, R.A., and Martin, P.J. (2003). Development and Commercialization of Baby Kiwi (Actinidia arguta Planch.). Acta Horta (ISHS) 610: 81-86.
Xiao X-G. (1999). Progress of Actinidia selection and breeding in China. Acta Horticulturæ 498: 25–51.
საავტორო უფლებები (c) 2025 ქართველი მეცნიერები
ეს ნამუშევარი ლიცენზირებულია Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 საერთაშორისო ლიცენზიით .
