ტანჯვიდან ღირსებამდე: პალიატიური მზრუნველობის ხელახალი გააზრება ბიოფსიქოსოციალური, სულიერი და ოჯახზე ორიენტირებული მიდგომების მეშვეობით
ჩამოტვირთვები
თანამედროვე მსოფლიოს ჯანდაცვის სისტემაში მაღალი ტექნოლოგიების დანერგვამ და კომერციალიზაციამ, თავის მხრივ შეუწყო იმას, რომ პაციენტი აღიქმება როგორც ბიოლოგიური ორგანიზმი, რომელიც „დაზიანების“ დროს ჯანდაცვის სისტემის მხრიდან „შეკეთება“ სჭირდება, ამის საპასუხოდ, ბიოფსიქოსოციალური მოდელი მისი ჰოლისტური ბუნებიდან გამომდინარე მოიცავს დაავადების „სრულყოფილ გაგებას“, პაციენტის როგორც ფიზიკური ასევე სულიერი, სოციალური და ფსიქოემოციური საჭიროებების გათვალისწინებას და, რაც მთავარია, მთავარ სუბიექტად არა დაავადების, არამედ პაციენტის როგორც პიროვნების წარმოდგენას, რომელსაც უფლებები გააჩნია. პალატიური ზრუნვა წარმოადგენს ამ მიდგომის ყველაზე თვალსაჩინოდ გამოხატულ დისციპლინას, რომელიც ემსახურება არა მხოლოდ სიმპტომების მართვას, არამედ ფსიქოლოგიურ, სულიერ და ოჯახის მხარდაჭერას დიაგნოზის დადგენის მომენტიდან სიცოცხლის ბოლომდე. სულიერი კეთილდღეობა, ღირსება და ოჯახის ჩართულობა უმნიშვნელოვანესია ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესებისა, დაავადების მართვისა და ტანჯვის შემსუბუქებისთვის. მიუხედავად მისი ეფექტურობის მრავალმხრივი მტკიცებულებისა, პაციენტის ფსიქოემოციური და სულიერი და ასევე ოჯახის წევრების მხარდაჭერის ელემენტები ხშირად არ არის განვითარებული, განსაკუთრებით დაბალ და საშუალო შემოსავლიან ქვეყნებში. პალატიური ზრუნვის აღქმა როგორც საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის პრიორიტეტი ხაზს უსვამს ეთიკურ ვალდებულებებს, სამართლიან და თანასწორ ხელმისაწვდომობას და საზოგადოებრივ პასუხისმგებლობას. ბიოფსიქოსოციალური, სულიერი და ოჯახის წევრებზე ორიენტირებული მიდგომების დანერგვა გარდაქმნის პალატიურ ზრუნვას მხოლოდ კლინიკური სერვისიდან ჰუმანურ პრაქტიკად, რომელიც აღიარებს პაციენტის ავტონომიას, ამცირებს ტანჯვას და ამყარებს ჯანდაცვის სისტემების მდგრადობას.
Downloads
Adelman, R. D., Tmanova, L. L., Delgado, D., Dion, S., & Lachs, M. S. (2014). Caregiver burden: A clinical review. JAMA, 311(10), 1052–1060. https://doi.org/10.1001/jama.2014.304
Balboni, T. A., Paulk, M. E., Balboni, M. J., Phelps, A. C., Loggers, E. T., Wright, A. A., … Prigerson, H. G. (2010). Provision of spiritual care to patients with advanced cancer: Associations with medical care and quality of life near death. Journal of Clinical Oncology, 28(3), 445–452. https://doi.org/10.1200/JCO.2009.24.8005
Balboni, T. A., Vanderwerker, L. C., Block, S. D., Paulk, M. E., Lathan, C. S., Peteet, J. R., & Prigerson, H. G. (2007). Religiousness and spiritual support among advanced cancer patients and associations with end-of-life treatment preferences and quality of life. Journal of Clinical Oncology, 25(5), 555–560. https://doi.org/10.1200/JCO.2006.07.9046
Biopsychosocial Approach. (n.d.-b). Biopsychosocial approach [PDF]. CarePlatform. https://careplatform.ge/wp-content/uploads/2021/04/ბიოფსიქოსოციალური-მიდგომა.pdf
Gauri, V. (2012). Varun Gauri. Senior Economist, Development Research Group, World Bank. https://blogs.worldbank.org/team/varun-gauri
Chochinov, H. M., & Cann, B. J. (2005). Interventions to enhance the spiritual aspects of dying. Journal of Palliative Medicine, 8(supplement 1). https://doi.org/10.1089/jpm.2005.8.s-103
Chochinov, H. M., Hack, T., McClement, S., Kristjanson, L., & Harlos, M. (2002). Dignity in the terminally ill: A developing empirical model. Social Science & Medicine, 54(3), 433–443. https://doi.org/10.1016/S0277-9536(01)00084-3
David R. Kopacz, MD, D. R. K., MD. (2013). Re-humanizing medicine. https://www.davidkopacz.com/rehumanizing-medicine
Engel, G. L. (1977). The need for a new medical model: A challenge for biomedicine. Science, 196(4286), 129–136. https://doi.org/10.1126/science.847460
European Association for Palliative Care. (2017). EAPC White Paper on standards and norms for hospice and palliative care in Europe. EAPC.
Ferrell, B. R., Twaddle, M. L., Melnick, A., & Meier, D. E. (2018). National consensus project clinical practice guidelines for quality palliative care (4th ed.). Journal of Palliative Medicine, 21(12), 1684–1689. https://doi.org/10.1089/jpm.2018.0431
Ferrell, B. R., & Wittenberg, E. (2017). A review of family caregiving intervention trials in oncology. CA: A Cancer Journal for Clinicians, 67(4), 318–325. https://doi.org/10.3322/caac.21396
Gauri, V. (2012). Human rights and health: The right to palliative care as a public good. Health and Human Rights Journal, 14(2), 29–42.
Given, B. A., Given, C. W., & Sherwood, P. (2012). Family and caregiver needs over the course of the cancer trajectory. Journal of Supportive Oncology, 10(2), 57–64.
Havelka, M., Lučanin, J. D., & Lučanin, D. (2009). Biopsychosocial model—the integrated approach to health and disease. Collegium Antropologicum, 33(1), 303–310.
Hudson, P., Remedios, C., & Thomas, K. (2012). A systematic review of psychosocial interventions for family carers of palliative care patients. BMC Palliative Care, 11, 17. https://doi.org/10.1186/1472-684X-11-17
Hudson, P., & Payne, S. (2011). Family caregivers and palliative care: Current status and agenda for the future. Journal of Palliative Medicine, 14(7), 864–869. https://doi.org/10.1089/jpm.2010.0413
Kopacz, D. R. (2013). Rehumanizing medicine: Person-centered care in a technology-driven era. Journal of Medical Humanities, 34(4), 317–328.
Kordzaia, D., et al. (2005). Palliative care. Poligrafi Publishing House, with support from the Open Society Foundation.
Prigerson, H. G., Horowitz, M. J., Jacobs, S. C., Parkes, C. M., Aslan, M., Goodkin, K., … Maciejewski, P. K. (2009). Prolonged grief disorder: Psychometric validation of criteria proposed for DSM-V and ICD-11. PLoS Medicine, 6(8), e1000121. https://doi.org/10.1371/journal.pmed.1000121
Puchalski, C. M., & Ferrell, B. (2010). Making health care whole: Integrating spirituality into patient care. Templeton Press.
Puchalski, C. M., Vitillo, R., Hull, S. K., & Reller, N. (2014). Improving the spiritual dimension of whole person care: Reaching national and international consensus. Journal of Palliative Medicine, 17(6), 642–656. https://doi.org/10.1089/jpm.2014.9427
Saad, M., de Medeiros, R., & Mosini, A. (2017). Are we ready for a true biopsychosocial–spiritual model? the many meanings of “spiritual.” Medicines, 4(4), 79. https://doi.org/10.3390/medicines4040079
Sulmasy, D. P. (2002). A biopsychosocial–spiritual model for the care of patients at the end of life https://www.researchgate.net/publication/11050534_A_Biopsychosocial-Spiritual_Model_for_the_Care_of_Patients_at_the_End_of_Life
Saunders, C., Baines, M., & Dunlop, R. (2010). Living with dying: A guide to palliative care (4th ed.). Oxford University Press.
Saunders, C. (1964). The symptomatic treatment of incurable malignant disease. Prescriber’s Journal, 4, 68–73.
World Health Organization. (1948). Constitution of the World Health Organization. In Basic documents (pp. 1–20). World Health Organization.
World Health Organization. (2014). Strengthening of palliative care as a component of comprehensive care throughout the life course. WHO. https://apps.who.int/iris/handle/10665/158962
საავტორო უფლებები (c) 2026 ქართველი მეცნიერები
ეს ნამუშევარი ლიცენზირებულია Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 საერთაშორისო ლიცენზიით .
