შიდა ქართლის წიფლნარებში (Fagetum) ბუნებრივი განახლების თავისებურებები ჭრა-გავლილ და ჭრა-გაუვლელ კორომებში
ჩამოტვირთვები
სტატიაში განხილულია შიდა ქართლის რეგიონში აღმოსავლური წიფლის (Fagus orientalis Lipsky) კორომებში ბუნებრივი განახლების თავისებურებები ჭრა-გავლილ და ჭრა-გაუვლელ ფართობებზე. კვლევის მიზანს წარმოადგენდა სხვადასხვა სამეურნეო მდგომარეობის პირობებში ბუნებრივი განახლების ინტენსივობისა და ხარისხის შედარებითი შეფასება და მასზე მოქმედი ძირითადი ეკოლოგიური და სატყეო-სამეურნეო ფაქტორების გამოვლენა.
საველე კვლევები ჩატარდა ხაშურის, ქარელის, გორისა და კასპის სატყეო უბნებში. შერჩეულ სანიმუშო ფართობებზე განხორციელდა კორომების ძირითადი ტაქსაციური მახასიათებლების, აგრეთვე წიფლის აღმონაცენისა და მოზარდის რაოდენობრივი და ხარისხობრივი მაჩვენებლების აღრიცხვა. შეფასდა აღმონაცენისა და მოზარდის სიმაღლე, ხნოვანებითი მდგომარეობა, სიცოცხლისუნარიანობა და სივრცითი განაწილება. ამასთანავე, გაანალიზდა ბუნებრივ განახლებაზე მოქმედი ისეთი ფაქტორები, როგორიცაა საბურველის შეკრულობა, განათების რეჟიმი, ნიადაგის მდგომარეობა, ქვეტყის განვითარება, რელიეფი, ფერდობის ექსპოზიცია და ჭრის ინტენსივობა.
შედარებითმა ანალიზმა აჩვენა, რომ ჭრა-გაუვლელ კორომებში ბუნებრივი განახლების პროცესი უფრო სტაბილურად მიმდინარეობს, რაც დაკავშირებულია კორომის შედარებით სტაბილურ მიკროკლიმატთან, მრავალსართულიანი სტრუქტურისა და ბუნებრივი თესლმსხმოიარობის შენარჩუნებასთან. ჭრა-გავლილ კორომებში ბუნებრივი განახლების წარმატება მნიშვნელოვნად არის დამოკიდებული ჭრის ტიპზე, ინტენსივობასა და დარჩენილი საბურველის მდგომარეობაზე. ზომიერი ინტენსივობის ჭრისას საბურველის ნაწილობრივი გახსნა ხელს უწყობს ახალგაზრდა მცენარეების განვითარებას, ხოლო ძლიერ გახსნილ პირობებში ნიადაგის ტენიანობის შემცირება და ბალახოვანი საფარის გაძლიერება ზრდის კონკურენციას და უარყოფითად მოქმედებს წიფლის აღმონაცენის სიცოცხლისუნარიანობაზე.
კვლევის შედეგები მიუთითებს, რომ შიდა ქართლის წიფლნარების მდგრადი მართვისას უპირატესობა უნდა მიენიჭოს ისეთ სატყეო-სამეურნეო ღონისძიებებს, რომლებიც უზრუნველყოფს დედა კორომის სტრუქტურისა და თესლის მომცემი ხეების საკმარისი რაოდენობის შენარჩუნებას და მცირე ზომის განათებული სივრცეების ფორმირებას.
Downloads
1. გულისაშვილი ვ. (1956). მთის ტყეებში ბუნებრივი განახლების აღრიცხვისა და შეფასების მეთოდიკა. თბილისი.
2. გულისაშვილი ვ. (1974). საქართველოს ტყეები და მათი სამეურნეო მნიშვნელობა. თბილისი.
3. ქვაჩაკიძე რ., იაშაღაშვილი კ., ლაჩაშვილი ნ. (2004). საქართველოს ტყის მცენარეულობა. თბილისი.
4. აბაშიძე ი., რუხაძე რ. (1984). საქართველოს ტყეების ბუნებრივი განახლების საკითხები. თბილისი.
5. სუხიტაშვილი კ. (2018). აღმოსავლური წიფლის (Fagus orientalis Lipsky) ბიოეკოლოგიური თავისებურებები და გავრცელება საქართველოში. თბილისი.
6. გიგაური გ. (2001). საქართველოს ტყეების ბიომრავალფეროვნება და მისი შეფასების მეთოდები. თბილისი.
7. კორძახია მ. (1961). საქართველოს ჰავა. თბილისი.
8. შიდა ქართლის რეგიონის განვითარების 2014–2021 წლების სტრატეგიული გეგმა. თბილისი.
9. საქართველოს მთავრობის დადგენილება №221, 18.05.2021. ტყითსარგებლობის წესის შესახებ.
10. FAO (2020). Global Forest Resources Assessment 2020: Main Report. Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations.
11. Oliver, C. D., Larson, B. C. (1996). Forest Stand Dynamics. New York: John Wiley & Sons.
12. Barnes, B. V., Zak, D. R., Denton, S. R., Spurr, S. H. (1998). Forest Ecology. New York: John Wiley & Sons.
13. Smith, D. M., Larson, B. C., Kelty, M. J., Ashton, P. M. S. (1997). The Practice of Silviculture: Applied Forest Ecology. New York: John Wiley & Sons.
14. Yamamoto, S. I. (2000). Forest gap dynamics and tree regeneration. Journal of Forest Research.
15. Kimmins, J. P. (2004). Forest Ecology: A Foundation for Sustainable Forest Management and Environmental Ethics. New Jersey: Prentice Hall.
16. Franklin, J. F., Spies, T. A., Van Pelt, R., et al. (2002). Disturbances and structural development of natural forest ecosystems. Forest Ecology and Management.
17. Kandemir, G., Kaya, Z., Kaya, N. (2009). Seed production and regeneration ecology of Oriental beech (Fagus orientalis Lipsky). Forest Ecology and Management.
საავტორო უფლებები (c) 2026 ქართველი მეცნიერები
ეს ნამუშევარი ლიცენზირებულია Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 საერთაშორისო ლიცენზიით .
