პირველადი ჯანდაცვისა და სტომატოლოგიური სერვისების კოლაბორაცია დაავადებათა პრევენციისთვის
ჩამოტვირთვები
პირის ღრუს ჯანმრთელობა ზოგადი ჯანმრთელობის განუყოფელი კომპონენტია, თუმცა სტომატოლოგიური დაავადებები დღემდე საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის მნიშვნელოვან გამოწვევად რჩება. პირის ღრუს დაავადებების მაღალი გავრცელება და მათი კავშირი სხვადასხვა სისტემურ პათოლოგიასთან, ხაზს უსვამს ინტეგრირებული ჯანდაცვის მოდელების მნიშვნელობას. აღნიშნულ კონტექსტში, პირველადი ჯანდაცვისა და სტომატოლოგიური მომსახურების კოლაბორაციული მოდელების შეფასება განსაკუთრებულ აქტუალურობას იძენს, რადგან მათი ეფექტიანი თანამშრომლობა ხელს უწყობს დაავადებების პრევენციას, ადრეულ დიაგნოსტიკასა და ჯანმრთელობის შედეგების გაუმჯობესებას.
წინამდებარე ლიტერატურული მიმოხილვის მიზანია, პირველადი ჯანდაცვისა და სტომატოლოგიური მომსახურების თანამშრომლობის ეფექტიანობის შეფასება და იმ ძირითადი ბარიერების იდენტიფიცირება, რომლებიც ხელს უშლის მათ ინტეგრაციის პროცესს. ნაშრომში განხილულია ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის რეკომენდაციები და თანამედროვე საერთაშორისო კვლევები, რომლებიც ადასტურებს პირის ღრუსა და ზოგადი ჯანმრთელობის მჭიდრო ურთიერთკავშირს.
Downloads
Bradley, C. (2023). Strategies to integrate oral health into primary care: A systematic review. BMC Oral Health. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37407034/
Cardenas, V., Braun, P. A., Hummel, J., Glassman, P., Phillips, K., & Ramos-Gomez, F. (2023). Teaming and Integrating for Smiles and Health (TISH): A learning collaborative to advance oral health integration in primary care and dental settings. Journal of Clinical and Translational Science, 7(1), e245. https://doi.org/10.1017/cts.2023.676
Cardenas, K., Weilnau, T., & Aguilar, C. (2023). Partnering for integrated care: A learning collaborative for primary care and oral health teams. Annals of Family Medicine, 21(Suppl. 2), S22–S27. https://www.annfammed.org/content/21/Suppl_2/S22
Douglass, A. B., Gonsalves, W., Maier, R., Silk, H., Stevens, N., Tysinger, J., & Wrightson, A. S. (2007). Smiles for Life: A national oral health curriculum for family medicine: A model for curriculum development by STFM groups. Family Medicine, 39(2), 88–90.
Frontiers in Oral Health. (2025). Training primary healthcare workers in oral health promotion and disease prevention: Experiences from Nigeria. Frontiers Media SA.
Fu, D., & Shu, X. (2025). Bidirectional relationships between periodontitis and systemic diseases: Implications for integrated healthcare. Frontiers in Oral Health, 6, Article 1546248.
Fu, D., & Shu, X. (2020). Connection between oral health and chronic diseases.
Healthy People 2030. (n.d.). Healthy People 2030 framework. U.S. Department of Health and Human Services. https://odphp.health.gov/healthypeople/about/healthy-people-2030-framework
Listl, S., Galloway, J., Mossey, P. A., & Marcenes, W. (2015). Global economic impact of dental diseases. Journal of Dental Research, 94(10), 1355–1361. https://doi.org/10.1177/0022034515602879
National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine. (2019). Integrating oral and general health through health literacy practices: Proceedings of a workshop. National Academies Press. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK544956/
Oladayo, A. M., Lawal, F. B., Sofola, O. O., Uti, O. G., Oyapero, A., Aborisade, A., Olujitan, M., Fagbule, O. F., Williams, A. T., Dedeke, A., Idiga, E., Abdul-Kabir Adegoke, Y.-I., Adeniji Oluwagbenga, I., Mele, A. B., Baffa, A. S., Adetula, I., Musa, K. S., Stewart, B., Daep, C. A., Hines, D., Beard, J., Lawal, T. A., & Butali, A. (2025). Integrating oral health into primary healthcare: Lessons from Project OHE-NCHeW (Oral Health Education for Nurses and Community Health Workers) in Nigeria. Frontiers in Oral Health, 6, Article 1597243. https://doi.org/10.3389/froh.2025.1597243
Primary Care Collaborative. (2024). Innovations in oral health and primary care integration: Alignment with the shared principles of primary care. https://thepcc.org/wp-content/uploads/2024/11/PCC_Oral_Health_Primary_Care_Integration.pdf
Romano, M. J. (2023). Integration of oral health and primary care: Bridging the evidence-to-practice gap. Journal of Primary Care & Community Health, 14, 1–8.
Sanz, M., Marco Del Castillo, A., Jepsen, S., Gonzalez-Juanatey, J. R., D’Aiuto, F., Bouchard, P., Chapple, I., Dietrich, T., Gotsman, I., Graziani, F., Herrera, D., Loos, B. G., Nibali, L., Sculean, A., Tonetti, M. S., & Van Winkelhoff, A. J. (2020). Periodontitis and cardiovascular diseases: Consensus report. Journal of Clinical Periodontology, 47(3), 268–288. https://doi.org/10.1111/jcpe.13289
Watt, R. G., Daly, B., Allison, P., Macpherson, L. M. D., Venturelli, R., Listl, S., Weyant, R. J., Mathur, M. R., Guarnizo-Herreño, C. C., Celeste, R. K., Peres, M. A., Kearns, C., Benzian, H., & Glick, M. (2023). Ending the neglect of global oral health: Time for radical action. The Lancet, 401(10383), 1229–1231.
World Health Organization. (2022). Global oral health status report: Towards universal health coverage for oral health by 2030. World Health Organization. https://www.who.int/publications/i/item/9789240061484
World Health Organization. (2023). Draft global oral health action plan (2023–2030). World Health Organization. https://cdn.who.int/media/docs/default-source/ncds/mnd/oral-health/eb152-draft-global-oral-health-action-plan-2023-2030-en.pdf
World Health Organization. (2023). Global oral health action plan 2023–2030. World Health Organization.
National Center for Disease Control and Public Health of Georgia. (n.d.). პირის ღრუს დაავადებები. https://test.ncdc.ge/pages/user/LetterContent.aspx?ID=5d698323-54c5-4527-923c-f41120002e28
Rural Health Information Hub. (n.d.). Oral health-primary care integration and collaboration model. https://www.ruralhealthinfo.org/toolkits/oral-health/2/primary-care-integration-model
საავტორო უფლებები (c) 2026 ქართველი მეცნიერები
ეს ნამუშევარი ლიცენზირებულია Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 საერთაშორისო ლიცენზიით .
