ძილის დარღვევები მედიცინის მუშაკებში საქართველოში და კორელაციები ავადობასთან
DOI:
https://doi.org/10.52340/spectri.2025.12.02.10საკვანძო სიტყვები:
ქრონიკული უძილობა, სამუშაო სტრესი, გადაწვა, ავადობაანოტაცია
ექიმობა მოითხოვს განსაკუთრებულ სამუშაო უნარებს ადამიანის სიცოცხლეზე პასუხისმგებლობის მაღალი ზეწოლის ქვეშ, სტრესთან გამკლავების უნარს, ღამით მუშაობას და უწყვეტი ტრენინგებს.
კვლევის მიზანია კორელაციების დადგენა ძილის დარღვევებსა და ავადობას შორის საქართვლოს მედიცინის მუშაკებში.
მასალა და მეთოდები: ჩვენს მიერ ძილის დარღვევის მახასიათებლები და ავადობა საქართველოს მედიცინის მუშაკთა პოპულაციაში შესწავლილი იყო თვითადმინისტრირებადი კითხვარით, კვლევაში მონაწილეობა მიიღო 471-მა პირმა.
შევისწავლეთ: ძილის მახასიათებლები, ავადობის მაჩვენებლები, სოციალურ -დემოგრაფიული ფაქტორები. კორელაციური ანალიზი ჩატარდა სპირმენის რანგული კორელაციის მიხედვით, ყველა შემთხვევაში შედეგები ითვლებოდა სარწმუნოდ, როდესაც p<0.05. სტატისტიკური ანალიზი განხორციელდა პროგრამების პაკეტის SPSS 23-ის გამოყენებით.
შედეგები:
კორელაციურმა ანალიზმა აჩვენა, რომ საქართველოს სამედიცინო პერსონალში ძილის სხვადასხვა დარღვევა ასოცირდებოდა როგორც დემოგრაფიულ, ისე პროფესიულ, ცხოვრების წესთან და ჯანმრთელობის მდგომარეობასთან დაკავშირებულ ფაქტორებთან.
ქრონიკული უძილობა სარწმუნოდ იყო დაკავშირებული პარტნიორთან ქორწინების გარეშე ცხოვრებასთან (r=0.240; p=0.001), ადმინისტრაციულ თანამდებობაზე მუშაობასთან (r=0.166; p=0.026), სამუშაოსთან დაკავშირებულ სტრესთან (r=0.156; p=0.036), სიგამხდრესთან (r=0.148; p=0.047), ნეიროპათიებთან (r=0.175; p=0.019), ეპილეფსიასთან (r=0.167; p=0.024), პანკრეატიტთან (r=0.167; p=0.024), ჰიპერთირეოზთან (r=0.167; p=0.024), დეპრესიასთან (r=0.315; p<0.001), თავის ტვინის ტრავმის ისტორიასთან (r=0.291; p<0.001) და ანემიასთან (r=0.240; p=0.001). ამასთან, ჯანმრთელობის კარგი თვითშეფასება უარყოფითად იყო დაკავშირებული ქრონიკულ უძილობასთან (r=-0.157; p=0.034), რაც მიუთითებს, რომ უკეთესი თვითშეფასების მქონე პირებში უძილობა ნაკლებად გვხვდებოდა.
ცვლაში მუშაობასთან დაკავშირებული ძილის დარღვევა ყველაზე მეტად ასოცირდებოდა კვირაში 48 საათზე მეტი მუშაობასთან (r=0.258; p<0.001), ტრანზიტორულ იშემიურ შეტევასთან (r=0.257; p<0.001), ჰიპოთირეოზთან (r=0.240; p=0.001), ჰიპერთირეოზთან (r=0.248; p=0.001), სასუნთქი სისტემის სხვა დაავადებებთან (r=0.240; p=0.001), ნაღველკენჭოვან დაავადებასთან (r=0.204; p=0.006), ჭარბ წონასთან (r=0.202; p=0.007), ღამის მორიგეობასთან (r=0.188; p=0.012), ქვედა კიდურების ვარიკოზულ დაავადებასთან (r=0.186; p=0.012), სწრაფი კვების (r=0.171; p=0.021), მარტივი ნახშირწყლების (r=0.157; p=0.036) და სინთეზური სასმელების (r=0.162; p=0.030) მოხმარებასთან, ასევე გულის უკმარისობასთან (r=0.160; p=0.032). ჯანმრთელობის ცუდი ან დამაკმაყოფილებელი თვითშეფასება და მკურნალობის არმიღება ასევე დადებითად იყო დაკავშირებული ამ დარღვევასთან.
დაგვიანებული ძილის ფაზის სინდრომი სარწმუნოდ იყო დაკავშირებული გადატანილ პნევმონიასთან (r=0.261; p<0.001), ტრანსცხიმების მოხმარებასთან (r=0.244; p=0.001), რაჭა-ლეჩხუმი/ქვემო სვანეთის რეგიონში ცხოვრებასთან (r=0.238; p=0.001), ფილტვის ქრონიკულ ობსტრუქციულ დაავადებასთან (r=0.167; p=0.024), სამუშაოსთან დაკავშირებულ სტრესთან (r=0.168; p=0.023) და სწრაფი კვების მოხმარებასთან (r=0.171; p=0.021).
დასკვნა: საქართველოს სამედიცინო პერსონალში ძილის დარღვევები დაკავშირებულია პროფესიულ, ქცევით ფაქტორებთან და ავადობასთან.##plugins.generic.usageStats.downloads##
წყაროები
1. Chrobak-Kasprzyk KS, Jośko-Ochojska J. Sleep disorders and their consequences for doctors. Psychiatry/Psychiatria. 2022 Jul 1;19(3).
2. Ohayon M, Wickwire EM, Hirshkowitz M, Albert SM, Avidan A, Daly FJ, Dauvilliers Y, Ferri R, Fung C, Gozal D, Hazen N, Krystal A, Lichstein K, Mallampalli M, Plazzi G, Rawding R, Scheer FA, Somers V, Vitiello MV. National Sleep Foundation's sleep quality recommendations: first report. Sleep Health. 2017 Feb;3(1):6-19. doi: 10.1016/j.sleh.2016.11.006.
3. Yasin R, Muntham D, Chirakalwasan N. Uncovering the sleep disorders among young doctors. Sleep and Breathing. 2016 Dec;20(4):1137-44.
4. Hämmig O. Work-and stress-related musculoskeletal and sleep disorders among health professionals: a cross-sectional study in a hospital setting in Switzerland. BMC musculoskeletal disorders. 2020 May 21;21(1):319.
5. Czyż-Szypenbejl K, Mędrzycka-Dąbrowska W. The Impact of Night Work on the Sleep and Health of Medical Staff—A Review of the Latest Scientific Reports. Journal of Clinical Medicine. 2024; 13(15):4505. https://doi.org/10.3390/jcm13154505
6. Radwan B, Yanez Touzet A, Hammami S, Chaudhury D. Prolonged exposure to social stress impairs homeostatic sleep regulation. Frontiers in Neuroscience. 2021 Feb 22;15:633955.
7. 2. Ohayon M, Wickwire EM, Hirshkowitz M, Albert SM, Avidan A, Daly FJ, Dauvilliers Y, Ferri R, Fung C, Gozal D, Hazen N, Krystal A, Lichstein K, Mallampalli M, Plazzi G, Rawding R, Scheer FA, Somers V, Vitiello MV. National Sleep Foundation's sleep quality recommendations: first report. Sleep Health. 2017 Feb;3(1):6-19. doi: 10.1016/j.sleh.2016.11.006. Epub 2016 Dec 23. PMID: 28346153.
8. 7.Weaver MD, Robbins R, Quan SF, O’Brien CS, Viyaran NC, Czeisler CA, Barger LK. Association of sleep disorders with physician burnout. JAMA network open. 2020 Oct 30;3(10):e2023256.
9. 8.Eldevik MF, Flo E, Moen BE, Pallesen S, Bjorvatn B. Insomnia, excessive sleepiness, excessive fatigue, anxiety, depression and shift work disorder in nurses having less than 11 hours in-between shifts. PloS one. 2013 Aug 15;8(8):e70882.
10. 9.Booker LA, Magee M, Rajaratnam SM, Sletten TL, Howard ME. Individual vulnerability to insomnia, excessive sleepiness and shift work disorder amongst healthcare shift workers. A systematic review. Sleep medicine reviews. 2018 Oct 1;41:220-33.
11. 1. Chrobak-Kasprzyk KS, Jośko-Ochojska J. Sleep disorders and their consequences for doctors. Psychiatria. 2022;19(3):227-31.
12. 10.Jacobsen HB, Reme SE, Sembajwe G, Hopcia K, Stiles TC, Sorensen G, Porter JH, Marino M, Buxton OM. Work stress, sleep deficiency, and predicted 10‐year cardiometabolic risk in a female patient care worker population. American journal of industrial medicine. 2014 Aug;57(8):940-9.
13. 11.St-Onge MP, Aggarwal B, Fernandez-Mendoza J, Johnson D, Kline CE, Knutson KL, Redeker N, Grandner MA, American Heart Association Council on Lifestyle and Cardiometabolic Health; Council on Cardiovascular and Stroke Nursing; Council on Clinical Cardiology; and Council on Quality of Care and Outcomes Research. Multidimensional sleep health: definitions and implications for cardiometabolic health: a scientific statement from the American Heart Association. Circulation: Cardiovascular Quality and Outcomes. 2025 May;18(5):e000139.
14. 12.Papantoniou K, Devore EE, Massa J, Strohmaier S, Vetter C, Yang L, Shi Y, Giovannucci E, Speizer F, Schernhammer ES. Rotating night shift work and colorectal cancer risk in the nurses’ health studies. International journal of cancer. 2018 Dec 1;143(11):2709-17.
15. 13. Erren TC, Morfeld P, Groß JV, Wild U, Lewis P. IARC 2019:“Night shift work” is probably carcinogenic: What about disturbed chronobiology in all walks of life?. Journal of Occupational Medicine and Toxicology. 2019 Nov 27;14(1):29.
16. 14.Abu Farha, R., & Alefishat, E. (2018). Shift Work and the Risk of Cardiovascular Diseases and Metabolic Syndrome Among Jordanian Employees. Oman medical journal, 33(3), 235–242.
ჩამოტვირთვები
გამოქვეყნებული
როგორ უნდა ციტირება
გამოცემა
სექცია
ლიცენზია
ეს ნამუშევარი ლიცენზირებულია Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 საერთაშორისო ლიცენზიით .
