სამხრეთ კავკასიის ქვეყნების განსხვავებული საგარეო პოლიტიკური ვექტორი და მისი გავლენა რეგიონულ უსაფრთხოებაზე
DOI:
https://doi.org/10.52340/splogos.2026.01.07საკვანძო სიტყვები:
სამხრეთ კავკასია, გეოპოლიტიკა, რეგიონი, უსაფრთხოება, ვექტორიანოტაცია
სტატიაში განხილულია სამხრეთ კავკასიაში მიმდინარე გეოპოლიტიკური პროცესების ცვლილება გლობალურ და რეგიონულ აქტორებს შორის. კვლევა ფოკუსირებულია სამხრეთ კავკასიის ქვეყნის განსხვავებული საგარეო პოლიტიკური ვექტორების ანალიზსა და იმ ფაქტორებზე, რომლებიც განსაზღვრავს მათ სტრატეგიულ არჩევანს. ნაშრომში ყურადღება ეთმობა იმ პოლიტიკურ აქტორებს როგორიცაა: რუსეთი, თურქეთი, ირანი, აშშ, ევროკავშირი და ჩინეთი.
საბჭოთა კავშირის დაშლისა და დამოუკიდებლობის აღდგენისთანავე სამხრეთ კავკასიის ქვეყნებმა განსხვავებული საგარეო პოლიტიკური კურსი აირჩია, რამაც რეგიონში კონკურენციის ახალი ფორმატი შექმნა როგორც რეგიონულ, ისე გარეაქტორებს შორის. საქართველო ინარჩუნებს ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში გაწევრიანების კურსისადმი ერთგულებას, რაც ეწინააღმდეგება რუსეთის ინტერესებს. აზერბაიჯანი ახორციელებს მრავალვექტორულ და პრაგმატულ პოლიტიკას, რითაც ინარჩუნებს დისტანციას რუსეთსა და დასავლეთს შორის. აზერბაიჯანი ასევე აძლიერებს სტრატეგიულ პარტნიორობას თურქეთსა და რეგიონულ აქტორებთანაც. სომხეთი, რომელიც ტრადიციულად რუსეთზე იყო დამოკიდებული, ცდილობს საგარეო პოლიტიკის დივერსიფიკაციას და დასავლეთთან ურთიერთობების გაღრმავებას.
##plugins.generic.usageStats.downloads##
წყაროები
„ამერიკის შეერთებულ შტატებსა და სომხეთის რესპუბლიკას შორის სტრატეგიული პარტნიორობის ქარტია“, აშშ-ის საელჩო სომხეთში, 2025 წლის 17 იანვარი, https://surl.lu/kzktfx.
რონდელი ა., საერთაშორისო ურთიერთობები, თბილისი, 2001.
„საქართველო ევროკავშირის კანდიდატის სტატუსის მოპოვებას აღნიშნავს“, Euronews, 2024 წლის 16 დეკემბერი, https://surl.li/mdpdeo.
Emil Avdaliani, Armenia’s Nascent Multi-Vector Foreign Policy. 14 Apr 2025.
Emil Avdaliani, Armenia’s Nascent Multi-Vector Foreign Policy. 14 Apr 2025.
Emil Avdaliani, Armenia’s Nascent Multi-Vector Foreign Policy. 14 Apr 2025.
Frankel Julia, Israel’s defense chief travels to Azerbaijan, reaffirming shared opposition to Iran. July 13, 2023.
“Facing expulsion, Azerbaijan quits European parliamentary body,” Eurasianet, January 25, 2024, https://surl.li/vtouon.
Hill F., Kiri K., Moffatt A., Retracing the Caucasian Circle-Considerations and Constraints for U.S., EU, and Turkish Engagement in the South Caucasus // Policy Paper. 2015. №6, July. გვ. 5. https://surl.li/fvbmbi.
Hugo von Essen, Azerbaijan’s Uncertain Geopolitical Rise in a South Caucasus Maelstrom. SCEEUS Report No. 17, 2023. https://surl.li/ajtsgl.
Hugo von Essen, Azerbaijan’s Uncertain Geopolitical Rise in a South Caucasus Maelstrom. SCEEUS Report No. 17, 2023. https://surl.li/swqwqv.
“Iranian Ambassador expresses Tehran’s attitude towards EU mission in Armenia,” Arminfo, February 6, 2025, https://surl.li/hlehat.
Mehmet F. S., Valeri Modebadze, Georgia’s Pro-Western Path: Analysis of the Georgian Foreign Policy in the Post-Soviet Period. AIBU Journal of Social Sciences, 2014, Volume 14, Issue 1, გვ.340.
Mehmet F. S., Valeri Modebadze, Georgia’s Pro-Western Path: Analysis of the Georgian Foreign Policy in the Post-Soviet Period. AIBU Journal of Social Sciences, 2014, Volume 14, Issue 1, გვ.344.
Punsmann G. B., Turkey's Interest and Strategies in the South Caucasus//South Caucasus: 20 Years of Independence. B., 2011. გვ. 287.
Punsmann G. B., Turkey's Interest and Strategies in the South Caucasus//South Caucasus: 20 Years of Independence. B., 2011. გვ. 287.
Sokov N., The South Caucasus Corridor after the Russian-Georgian War, available from World Wide PONARS Eurasia Policy Memo No. 49, 2009. https://surl.li/ogzylw.
Shusha Declaration on Allied Relations between the Republic of Azerbaijan and the Republic of Turkey16 June 2021, https://surl.li/nyzxjv.
Turkey's Erdogan praises ties with 'sister' nation Azerbaijan in visit to Baku. The New Arab Staff & Agencies13 June, 2023.
Turkey, Armenia make progress in normalisation talks,” Reuters, July 30, 2024.
Valiyev A. Azerbaijan-Russia Relations after the Five-Day War: Friendship, Enmity, or Pragmatism?//TPQ. 2011. Vol. 10. № 3. გვ. 135.
Wahlang J., South Caucasus Nations’ Foreign Policy Choices amidst the Russia-Ukraine War. April 21, 2025.
Концепция внешней политики Российской Федерации (утверждена Президентом Российской Федерации В. В. Путиным 30 ноября 2016 г.).
