საქართველოში პალიატიური მზრუნველობის სახელმწიფო პროგრამაში ჩართული დაწესებულებების საჭიროებების შეფასება
DOI:
https://doi.org/10.52340/jecm.2026.02.19საკვანძო სიტყვები:
Assessment, Needs, Institutions, State Palliative Care Program, Georgiaანოტაცია
პალიატიური მზრუნველობა წარმოადგენს ინკურაბელური დაავადებების მქონე პაციენტების ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესებაზე მიმართულ ჰოლისტურ მიდგომას, რომელიც მოიცავს ფიზიკური, ფსიქოლოგიური, სოციალური და სულიერი პრობლემების მართვას. მიუხედავად ამისა, საქართველოში პალიატიური მზრუნველობის სერვისების განვითარება და ხელმისაწვდომობა კვლავ მნიშვნელოვან გამოწვევად რჩება.
კვლევის მიზანს წარმოადგენდა 2023 წელს საქართველოში პალიატიური მზრუნველობის სახელმწიფო პროგრამაში ჩართული დაწესებულებების სერვისების, ხელმისაწვდომობის, კლინიკური პრაქტიკის, პერსონალის განათლებისა და ხარისხის მონიტორინგის სისტემების შეფასება.
შედეგად, პალიატიური მომსახურებების უმეტესობა კონცენტრირებულია თბილისში და რამდენიმე დიდ რეგიონულ ცენტრში, ხოლო რიგ რეგიონში სერვისი საერთოდ არ არის ხელმისაწვდომი. სახელმწიფო პროგრამაში ძირითადად სტაციონარული კომპონენტი დომინირებს, ამბულატორიული და შინმოვლის სერვისები კი შეზღუდულია. დაფინანსების არსებული ტარიფები არასაკმარისია. ქრონიკული ტკივილის მართვაში ძირითადად გამოიყენება მორფინის საინექციო ფორმები, ვინაიდან სწრაფი მოქმედების პერორალური მორფინი მიუწვდომელია. ასევე გამოვლინდა პალიატიური მზრუნველობის სფეროში განათლებისა და უწყვეტი პროფესიული განვითარების საჭიროება. მომსახურება ძირითადად შემოიფარგლება ექიმისა და ექთნის ჩართულობით და ნაკლებად მოიცავს მულტიდისციპლინარულ მიდგომას. ხარისხის მონიტორინგის სისტემებში პაციენტის მიერ მოხსენებული შედეგების (PRO) ინსტრუმენტები პრაქტიკულად არ გამოიყენება.
პალიატიური მზრუნველობის სისტემის გასაუმჯობესებლად აუცილებელია დაფინანსების გადახედვა, რეგიონული და შინმოვლის სერვისების გაფართოება, მულტიდისციპლინარული მიდგომის დანერგვა, სწრაფი მოქმედების პერორალური მორფინის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა, პერსონალის განათლება და პაციენტის მიერ მოხსენებული შედეგების შეფასების ინსტრუმენტების გამოყენება კლინიკურ პრაქტიკაში.
Downloads
წყაროები
World Health Organisation. WHO Palliative Care Fact Sheet Geneva: WHO 2020, Aug 5. Available from: https://www.who.int/health-topics/palliative-care.
European Association for Palliative Care (EAPC). 11.05.2026. Available from: https://eapcnet.eu/.
Arias-Casais N, Lopez-Fidalgo J, Garralda E, et al. Trends analysis of specialized palliative care services in 51 countries of the WHO European region in the last 14 years. Palliat Med. 2020;34(8):1044-56.
Centeno C, Lynch T, Garralda E, Carrasco JM, Guillen-Grima F, Clark D. Coverage and development of specialist palliative care services across the World Health Organization European Region (2005-2012): Results from a European Association for Palliative Care Task Force survey of 53 Countries. Palliat Med. 2016;30(4):351-62.
Kordzaia D. Making the case for palliative care in developing countries: the Republic of Georgia. J Palliat Med. 2011;14(5):539-41.
Rukhadze T, Kordzaia D. Perspective in supportive care--practical experiences in Georgia. J Pediatr Hematol Oncol. 2011;33 Suppl 2:S159-61.
Georgian National Association for Palliative Care [11.05.2026]. Available from: https://palliativecare.org.ge.
საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო [11.05.2026]. Available from: https://www.moh.gov.ge/.
Bulia T, Beruchashvili T, Abesadze I, Abzianidze E, Dvali B, Inaishvili L. Palliative Care in the 21st Century: Multidisciplinary Collaboration, Digital Health, and Equitable Access. Georgian Scientists. 2025;7(4):693-704.
სსიპ "საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე". "2023 წლის ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამების დამტკიცების შესახებ" საქართველოს მთავრობის 2022 წლის 30 დეკემბრის N 609 დადგენილება. https://www.matsne.gov.ge/ka/document/view/5682731?publication=0.
სსიპ "საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე". პაციენტის უფლებების შესახებ 05/05/2000 [Available from: https://matsne.gov.ge/ka/document/view/6538243?publication=0#DOCUMENT:1;.
Arias-Casais NG, E.; Rhee, J.Y.; de Lima, L.; Pons, J.J.; Clark, D.; Hasselaar, J.; Ling, J.; Mosoiu, D.; Centeno, C. . EAPC Atlas of Palliative Care in Europe 2019. Vilvoorde, Belgium: EAPC Press; 2019.
გოგოხია რ, ძოწენიძე ფ, კიკნაძე ნ, მირზიკაშვილი ნ. პალიატიური მზრუნველობის სერვისების შეფასება. 2021.
სსიპ “საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე”. 2018 წლის ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამების დამტკიცების შესახებ. Available from: https://matsne.gov.ge/ka/document/view/3972595?publication=0.
World Health Organization. WHO Guidelines for the Pharmacological and Radiotherapeutic Management of Cancer Pain in Adults and Adolescents. Geneva: WHO; 2018 Available from: https://www.who.int/publications/i/item/9789241550390?
Muller E, Mayer-Steinacker R, Gencer D, Kessler J, Alt-Epping B, Schonsteiner S, et al. Feasibility, use and benefits of patient-reported outcome measures in palliative care units: a multicentre observational study. BMC Palliat Care. 2023;22(1):6.
Fink M, Muller S, Warnecke E, Hense J, Schuler M, Teufel M, et al. Relevance of Patient-Reported Outcome Measures in Patients with Cancer: Detection of Underrated Psychological Distress of Palliative Care Patients in an Outpatient Setting. Palliat Med Rep. 2024;5(1):194-200.
McCaffrey N, Bradley S, Ratcliffe J, Currow DC. What Aspects of Quality of Life Are Important From Palliative Care Patients' Perspectives? A Systematic Review of Qualitative Research. J Pain Symptom Manage. 2016;52(2):318-28 e5.
ჩამოტვირთვები
გამოქვეყნებული
როგორ უნდა ციტირება
გამოცემა
სექცია
