სირიის გეოსტრატეგიული გარემო და უსაფრთხოების არქიტექტურის ტრანსფორმაცია
DOI:
https://doi.org/10.52340/splogos.2025.03.01საკვანძო სიტყვები:
გეოსტრატეგიული, უსაფრთხოების არქიტექტურა, სირია, ასადის მმართველობა, ავტორიტარულიანოტაცია
სტატია მიმოიხილავს სირიის გეოსტრატეგიულ გარემოსა და უსაფრთხოების არქიტექტურის ტრანსფორმაციის ეტაპებს ასადის დინასტიის მმართველობიდან დღემდე. სირია ახლო აღმოსავლეთის ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან გეოპოლიტიკურ წერტილს წარმოადგენს, რომელსაც აქვს ხმელთაშუა ზღვის აღმოსავლეთ სანაპიროზე გასასვლელი, ის აკავშირებს ენერგორესურსებით მდიდარ სპარსეთის ყურესთან მიმავალ სავაჭრო გზებს. სირიის გეოგრაფიულმა მდებარეობამ, ასევე ეთნიკურ-რელიგიურმა მრავალფეროვნებამ, სირია აქცია კონფლიქტების, ძალაუფლების ბრძოლისა და რეგიონული კონკურენციის მთავარ არენად. სირიაში არსებულმა სოციალურ-ეკონომიკურმა უთანასწორობამ და პოლიტიკური თავისუფლებების უქონლობამ ქვეყანა ჩააგდო ერთ-ერთ ყველაზე ხანგრძლივ და სისხლიან სამოქალაქო ომში, რომელსაც პარალელურად ემატებოდა სხვადასხვა სახელმწიფოს დავა აღნიშნულ ტერიტორიაზე ზეგავლენის მოსახდენად. წლების ცვილელბასთან ერთად, განსაკუთრებით რუსეთმა და ირანმა მოიკიდა ფეხი სირიაში. რუსეთის დამარცხების გამოვლინებად ითვლებოდა ასადის რეჟიმის დამხობა, თუმცა, ახლად არჩეულმა პარტიამ 2025 წელს დაიწყო მოლაპარაკებები რუსეთთან, რომელიც მათი მჭირდრო, ისტორიულ-პოლიტიკური კავშირიდან გამომდინარე, მოსალოდნელიც იყო. ტრანზიციული ხელისუფლება ცდილობს ქვეყნის აღდგენას, თუმცა, მათ წინაშე დგას კორუფციის, ნარკოტიკებით ვაჭრობისა და ფრაგმენტირებული უსაფრთხოების სისტემის გამოწვევები.
##plugins.generic.usageStats.downloads##
წყაროები
არტი, რ. ჯერვისი რ. საერთაშორისო პოლიტიკა − მუდმივი ცნებები და თანამედროვე საკითხები. თბილისი: ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი, 2011.
გაჩეჩილაძე, რ. ახლო აღმოსავლეთი − გეოპოლიტიკა. თბილისი: ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა , 2019.
Chiragov, F. Can Russia turn a new leaf in bilateral ties with post-Assad Syria? TRT WORLD. 2025. https://www.trtworld.com/article/04bdacf64246 (ბოლოს ნანახია 23/10/2025).
Dalay, G.Turkey has emerged as a winner in Syria but must now use its influence to help build peace. Chatham House. 2024. https://www.chathamhouse.org/2024/12/turkey-has-emerged-winner-syria-must-now-use-its-influence-help-build-peace(ბოლოს ნანახია 23/10/2025).
Hassan, T. Syria events of 2024. Human RIghts Watch .2024. https://www.hrw.org/world-report/2025/country-chapters/syria (ბოლოს ნანახია 23/10/2025).
Laub, Z. Maizland, L. Robinson, K and J. Syria’s Civil War: The Descent Into Horror. Council on Foreign Relations. 2024. https://www.cfr.org/article/syrias-civil-war (ბოლოს ნანახია 23/10/2025).
oft, P. Mils, C. Syria after Assad: Consequences and interim authorities 2025. House of commons library. 2025.
Russia’s Devastating Impact In Syria. The White Helmets . 2020. https://whitehelmets.org/en/latest/media-releases/russias-devastating-impact-in-syria. (ბოლოს ნანახია 23/10/2025)
Sidlo, K. n.d. Geopolitical miscalculations: The case against Russia’s presence in Syria. EUSS - European Union Institute for Security Studies. 2025. https://www.iss.europa.eu/publications/commentary/geopolitical-miscalculations-case-against-russias-presence-syria (ბოლოს ნანახია 23/10/2025).
Smagin, N. As the New Syrian Regime Gains Legitimacy, It Is Pushing Russia Out. Carnegie - Russia Eurasia Center. 2025 https://carnegieendowment.org/russia-eurasia/politika/2025/06/syria-russia-growing-apart?lang=en (ბოლოს ნანახია 23/10/2025).
Syria - RIsk Level: Current Crisis . Global Centre For The Responsibility To Protect. 2025 https://www.globalr2p.org/countries/syria/ (ბოლოს ნანახია 23/10/2025).
