ახალი მულტიპოლარული სამყარო და ჰეგემონური ამბიციები
DOI:
https://doi.org/10.52340/splogos.2025.11საკვანძო სიტყვები:
ახალი მსოფლიო წესრიგი, აშშ, ჰეგემონია, გეოპოლიტიკა, მულტიპოლარული სამყაროანოტაცია
დღესდღეობით სამყარო ახალი წესრიგის ფორმირების პროცესშია, რომელიც გარკვეული სირთულით გამოირჩევა. მიზეზი ის გახლავთ, რომ ჩვენ მონოპოლარული სამყაროდან გადავდივართ მულტიპოლარულ სამყაროზე. საბჭოთა კავშირის დანგრევის შემდეგ ერთადერთი სუპერ სახელმწიფო, რომელიც აყალიბებდა წესრიგს და დანარჩენ მსოფლიოს თავის თამაშის წესებს სთავაზობდა, იყო ამერიკის შეერთებული შტატები. თუმცა, დღევანდელი რეალობიდან გამომდინარე, აღნიშულ ე.წ. ზესახელმწიფოს აქვს ჰეგემონიის დაღმავალი ციკლი, რომლის არსებობაც ისტორიული კანონზომიერებაა და წინ უძღვის გარკვეული გეოპოლიტიკური პროცესები. რაც ნიშნავს, რომ ლიბერალური მსოფლიო წესრიგი გამოწვევების წინაშე დგას. პრობლემები როგორც საკუთრივ სისტემის შიგნითაა, ასევე გარედან წამოსული წინააღმდეგობის გამო, რაც უპირველეს ყოვლისა ჩინეთის აღზევებითა და სხვა ევრაზიული ქვეყნების (რუსეთის, ირანის) ანტი-დასავლური ქმედებებით არის გამოწვეული.
##plugins.generic.usageStats.downloads##
წყაროები
გორგილაძე, ი. „ახალი მსოფლიო წესრიგი ამერიკულ გეოპოლიტიკაში“. სოციალური მეცნიერების საკითხები. გამომცემლობა უნივერსალი, თბილისი, 2016.
ყიფიანი, ვ. „რეგიონალური ურთიერთკავშირები - დამატებითი შესაძლებლობა ქვეყნის მეტი უსაფრთხოებისა და უკეთესი ეკონომიკისათვის“, „ინტერპრესნიუსი“, თბილისი, 2020.
Allison G. „Destined for war: Can America and China escape Thucydides's trap“
?. Houghton Mifflin Harcourt. 2017
Amin S. “Beyond US Hegemony? Assessing the prospects for a Multipolar World. Zed Books, 2006.
Kaplan R. “Anarchy and Hegemony”. Global affairs with Robert D. Kaplan, Stratfor. 2013 იხ. https://worldview.stratfor.com/article/anarchy-and-hegemony უკანასკნელად იქნა გადამოწმებული 20.05.2022.
Keohane, R. “After Hegemony: Cooperation and Discord in the World Political Economy”, Princeton University Press, United Kingdom, 1984.
Hall, P.A. “Policy paradigms, social learning, and the state: the case of economic policymaking in Britain. Comparative politics, 1993.
Kissinger H. “Diplomacy”, Simon & Schuster, Reprint edition, 1994.
