Georgian Oak (Quercus iberica Stev.) Forest Types in Kakheti Ecotope – Cikum

ანოტაცია

სატყეო ტიპოლოგიურმა მეცნიერებამ, როგორც ტყეთმცოდნეობის უმნიშვნელოვანესმა მიმართულებამ, განვითარების მაღალ დონეს კავკასიის ქვეყნებს შორის, განსაკუთრებით საქართველოში მიაღწია ჯერ კიდევ გასული საუკუნის 30-იანი წლებიდან. კლასიკური გაგებით ტყის ტიპში იგულისხმება ტყით დაფარული ფართობები, ერთგვაროვანი სახეობრივი შემადგენლობით, სხვადასხვა სართულის მცენარეულობით და ფაუნით, ტყის ზრდის პირობების კომპლექსით (კლიმატური, ნიადაგური, ჰიდროლოგიური), მცენარეთა და გარემოს შორის ურთიერთობით და აქედან გამომდინარე, ერთნაირი ეკოლოგიური პირობებით, რომლებიც ერთგვაროვან სატყეო-სამეურნეო ღონისძიებებს მოითხოვენ. ტყის ტიპი უპირველესად ყოვლისა, ტყის ზრდის განმსაზღვრელი ეკოლოგიური პირობების ერთგვაროვნებას და არა ფლორისტულ შემადგენლობას გულისხმობს, განსხვავებით „მცენარეული ასოციაციისგან“

ტყის ტიპებიდან თექვსმეტი აღმოსავლეთ საქართველოს ტყის ეკოსისტემებშია წარმოდგენილი, ქართული მუხის ტყის ტიპების რამდენადმე სიჭარბე აიხსნება შედარებით მშრალი ჰავის, კარბონატული, თხელი, განუვითარებელი ნიადაგების მიმართ ჯერ კიდევ მაღალი გამძლეობითა და შეგუების საუკეთესო უნარით, რასაც Q. iberica-ს მაღალი ქსეროფილური ბუნება განაპირობებს.

აღმოსავლეთ საქართველოს ტყის ტიპებიდან ქართული მუხის გაბატონებითა და ტყის სხვა მერქნიან სახეობებთან შერევით კახეთის რეგიონში წარმოდგენილია ცხრა ტიპი, სადაც მუხა ძირითადად ქმნის მონოდომინანტურ, ზოგჯერ ბიდომინანტურ და ბოლოს პოლიდომინანტურ კორომებს - კავკასიურ რცხილასთან (C. caucasica), ჩვეულებრივ იფანთან (F. excelsior), კორპიან თელასთან (U, Suberosa), ბალამწარასთან (C. avium), მინდვრის ნეკერჩხალთან (A. campestre), ჩვეულებრივ თელასთან (U. foliacea), ქორაფთან (A.laetum), თამელთან (S.torminalis), კავკასიურ ცაცხვთან (T.caucasica) და სხვა მერქნიანებთან ერთად.

ადგილმდებარეობის პირობების გათვალისწინებით, ჩვენს მიერ შესწავლილი ტყის ტიპები წარმოდგენილია ოთხივე ეკოტოპში შემდეგი თანმიმდევრობით:          

            ეკოტოპი - Siccum - მშრალი:

მუხნარი ისლის საფარით -(Quercetum carexosum);

მუხნარი თივაქასრას საფარით- (Quercetum poosum);

მუხნარი ნაირბალახოვანი საფარით -(Quercetum mixtoherbosum);

მუხნარი ჯაგრცხილის ქვეტყით -(Quercetum carpinulosum).

            ეკოტოპი - Subsiccum - ზომიერად მშრალი:

მუხნარი არჯაკელის საფარით -(Quercetum lathyrosum);

მუხნარი წივანას საფარით -(Quercetum festucosum);

       ეკოტოპი - Subhumidum - ზომიერად გრილი:

მუხნარი მკვდარი საფარით -(Quercetum nudum)

მუხნარი შინდის ქვეტყით -(Quercetum cornosum);

             ეკოტოპი - Humidum - გრილი:

მუხნარი მაყვალის ქვეტყით -(Quercetum rubosum).