შიგნითა საძილე არტერიის კლაკნილები, ფუნქციური გეომეტრია
DOI:
https://doi.org/10.52340/jecm.2026.01.14საკვანძო სიტყვები:
internal carotid artery, bends, functional geometryანოტაცია
თავის ტვინის სისხლის მიმოქცევაში არსებობს საინტერესო ფენომენი, რომელიც ორ ერთდროულ, ურთიერთდაკავშირებულ მოვლენას აერთიანებს: ა) შიგნითა საძილე არტერიის (შსა) კრანიალური ნაწილის კლაკნილების დისტალურად, ცერებრულ არტერიებში, სისხლის ნაკადის პულსური წნევა მნიშვნელოვნად ნაკლებია, ვიდრე სხვა ანალოგიური კალიბრის ექსტრაკრანიალურ არტერიებში (არტერიული პულსური წნევის დემპფირება). ბ) ცერებრული ვენური სისტემიდან საუღლე ვენებში ჩამდინარე სისხლის ნაკადი აჩქარებულია და, ამასთანავე, სინქრონში პულსირებს შიგნითა საძილე არტერიის პულსაციასთან.
წარმოდგენილი შრომის მიზანია ზემოაღნიშნული ფენომენის ანატომიური საფუძვლების, კერძოდ, შიგნითა საძილე არტერიის კრანიალური ნაწილის კლაკნილებთან მისი კავშირის გამოკვლევა. კვლევა ჩატარდა ძაღლის თავის ტვინის სიხლძარღვოვან 34 პრეპარატზე, რომელიც დამზადებული იყო თავის ტვინის სისხლისძარღვების გამყარებადი მასებით ინიექციისა და შემდგომი კოროზიული ტექნიკის გამოყენებით.
გამოკვლევით დადგინდა, რომ შიგნითა საძილე არტერიის კრანიალური ნაწილის კლაკნილები მნიშვნელოვნად აგრძელებს არტერიის აღნიშნულ მონაკვეთს, რომელიც გარემოცულია ვენური წარმონაქმნებით და განთავსებულია ქალას ფუძეზე მისთვის ძვლოვანი და მაგარი გარსებით შექმნილ შეზღუდულ სივრცეში. ამ შეზღუდულ სივრცეში ხდება პულსური წნევის ეფექტური დემპფირებაც და ცერებრული ვენური სისტემიდან საუღლე ვენებში სისხლის ნაკადის პულსური აჩქარებით გამოდევნაც. რადგანაც ამ ფენომენის განვითარება საჭიროებს არტერიასა და ვენურ სტრუქტურებს შორის არა წერტილოვან, არამედ „დიდ ფართობზე“ ურთიერთშეხებას, არტერიის დაკლაკვნა წარმოგვიდგება ამ ურთიერთშეხების გაფართოების ერთ-ერთ ყველაზე ოპტიმალურ ვერსიად. თავის ტვინის დემპფირებული არტერიული სისხლით მომარაგების და იმავდროული შიგნითა საძილე არტერიის პულსაციასთან ასოცირებული ცერებრული ვენური სისხლის ქალას ღრუდან გამოდევნის პულსური აჩქარების ფენომენი შესაძლოა საფუძველი იყოს ინტრაკრანიალური შიგნითა საძილე არტერიის კლაკნილების ჩამოყალიბებისათვის.
Downloads
წყაროები
Barnett C. H., Marsden C. D. Functions of the Mammalian Carotid Rete Mirabile. Nature, 1961, July 1, Vol. 191, 88-89
Berthold H. Zur Blutzirkulation in geschlossener Höhlen. Centrbl. f. d. med. Wissensch., 1869; 4: 673-675
Брегадзе Г.В., Челишвили М.В. и Гегелашвили Г.К. Модель кавернозного синуса. Государственный комитет СССР по делам изобретений и откритий, авторское свидетельство, 1988, N1454476
Bregadze G. V., Berdzenishvili D. B., Gegelashvili G. K. Is it possible to delay second aneurism rupture? 9th Europian Congress of Neurosurgery, Moskow, 1991
Chi Zhang, Fang Pu, Shuyu Li, Sheng Xie, Yubo Fan, Deyu Li. Geometric classification of the carotid siphon: Association between geometry and stenoses. Surg. Radiol. Anat. 2013, 35, 385–394.
Cramer P. Experimentelle Untersuchungen über den Blutdruck im Gehirn. Inaugural-Dissertation, Dorpat. 1873
de Jong P.A., Daniel Bos, Huiberdina L. Koek, Pieter T. Deckers, Netanja I. Harlianto, Ynte NM. Ruigrok, Wilko Spiering, Jaco Zwanenburg and Willem P.Th.M. Mali. The Carotid Siphon as a Pulsatility Modulator for Brain Protection: Role of Arterial Calcification Formation. J. Pers. Med. 2025, 15(8), 356; https://doi.org/10.3390/jpm15080356
Hamarnik J. Physiologich-pathologiche untersuchungen über die Verhälnisse des Kreislaufs in der Schädelhöhle. Vierteljahrschrift für die praktische heilkunde. Prag. 1848, Bd. 1: 38-117
Himvich W. A. and Spurgeon H. A. Pulse pressure contures in cerebral arteries. Acta Neurol. Scandinav, 1968, 44, 43-56
Hürtle K. Blutkreislauf im Gehirn, Handbuch d.norm. u.pathol.Physiol. Hrsg. v.Bethe A. u. Bergmann G., Berlin Spinger., 1927, Bd. X, 1-29
Кедров А.А. и Рауменко А.И. Вопросы физиологии внутричерепного кровообращерия с клиническим их освещением. Медгиз 1954
Клосовский Б. Н. Циркулация крови в мозгу. М. 1951
Копылов М.Б. Рентгенологические представления о механических факторах в венозном кровообращении черепа и мозга. Труды института неирохирургии им. Академика Н.Н. Бурденко. т. Moсква, 1948, 1, 45-63
Лесгафт П. Основы теоретической анатомии. Петроград, 1922.
Москаленко Ю. Е., Вайнштеин Г. Б., Демченко И. Т., Кисляков Ю. Я., Кривченко А. И., Внутричерепная гемодинамика: Биофизические аспекты. Л. 1975
Мчедлишвили Г. И., Функция соудистых механизмов головного мозга. Л. 1968
Надареишвили К. Ш. О колебаниях тонуса регионарных артерий мозга, синхронных с дыханием. Сб. Современные проблемы морфологии, физиологии, патологии, посвящ. В. В. Воронину, Тбилиси, 1962, 135-142
Pierot, L., Gauvrit, J., Costalat, V., Piotin, M., Herbreteau, D., Gallas, S., Anxionnat, R.,Desal, H., Waihrich, E., Clavel, P., Mendes, G., Iosif, C., Kessler, I. M., & Mounayer, C. Influence of carotid siphon anatomy on brain aneurysm presentation. American Journal of Neuroradiology, 2017, 38(9), 1771–1775. https://doi.org/10.3174/ajnr.a5285
Platzer W. Die Variabilität der Arteria carotis interna im Sinus cavernosus in Beziehung zur Variabilität der Schädelbasis. Gegenbaurs Morphol Jahrb. 1957, 98, 227-244
Rieger A., Ebel H., Laun A. Korrelation zwischen der Steigungskonstanten des teoretischen Druckvolumendiagramms (PVD) und des Druckvolumenindex (PVI) in Relation zur Hirnpulsamplituden-Mitteldruckfunktion. Zentralblatt fuer Neurochirurgie. 1995, 56 ,43-48
Сресели М. А., Большаков О. Р. Особенности строения пещеристой пазухи и ее роль в регуляции мозгового кровообращения. Труды Института экспер. Морфологии АН ГССР, 1961, т. 9, 137-143
Сресели М. А., Большаков О. Р. Клинико-физиологические аспекты морфологии синусов твердой мозговой оболочки. Медгиз, 1977
Тоидзе Ш. С., Ормоцадзе Л. Г., Мчедлишвили Г. И. Анатомические основы резистивной и демпфирующей функций внутренней сонной артерии. Известия АН ГССР, Серия Биологическая. 1983, т.9, н.1, стр. 27-33
Zietzschmann O. Die Arteria carotis interna des Pferdes und die Frage der Regulation ihrer pulsatorischen Schwankungen. Schw. Arch. Tierheilkd. 1922, 64, 509–515
ჩამოტვირთვები
გამოქვეყნებული
როგორ უნდა ციტირება
გამოცემა
სექცია
