კბილების დაკარგვის რისკის შეფასება ონკოპაციენტებში COVID-19-ის შემდეგ
DOI:
https://doi.org/10.52340/jecm.2025.05.02საკვანძო სიტყვები:
Teeth lost, Post Covid-19, Cancer Patients, Booster Doseანოტაცია
პირის ღრუს ჯანმრთელობაზე ზრუნვა და რეგულარული მონიტორინგი მნიშვნელოვანია კიბოს თერაპიის ყველა ეტაპზე - თერაპიამდე, თერაპიის დროს და თერაპიის შემდეგ - დაუყოვნებელი და ხანგრძლივი გართულებების თავიდან ასაცილებლად და სამართავად. ყველაზე გავრცელებული პრობლემები აღინიშნება თავისა და კისრის რადიოთერაპიისა და ქიმიოთერაპიის დროს, რაც აჩენს პირის სიმშრალეს, ქსოვილების დაზიანებას და ზრდის ინფექციებისა და კბილთა კარიესის განვითარების რისკს; სრულფასოვანი სტომატოლოგიური მეთვალყურეობა ხელს უწყობს კიბოს მკურნალობის უარყოფითი ზემოქმედების შემცირებას პირის ღრუს ჯანმრთელობაზე და ეხმარება პაციენტს ცხოვრების ხარისხის შენარჩუნებაში. კვლევის მიზანია შევაფასოთ კბილების დაკარგვის მასშტაბი იმ ონკოპაციენტებში, რომლებმაც გადაიტანეს COVID-19.
მასალები და მეთოდები. კვლევაში მონაწილეობა მიიღო 213-მა პაციენტმა, რომლებიც ჯანმრთელობის მდგომარეობის მიხედვით დაიყო ოთხ ჯგუფად: ჯანმრთელი პაციენტები COVID-19-ის გარეშე (20 პაციენტი), ჯანმრთელი პაციენტები COVID-19-ით (60 პაციენტი), ონკოპაციენტები COVID-19-ის გარეშე (48 პაციენტი) და ონკოპაციენტები COVID-19-ით (85 პაციენტი). კვლევის საწყის ეტაპზე განვიხილეთ, რამდენად ხშირად ჰქონდათ პაციენტებს დაკარგული 10-ზე მეტი კბილი ჯანმრთელობის სტატუსის გათვალისწინებით. 10-ზე მეტი კბილის დაკარგვა სხვადასხვა მიზეზით დაფიქსირდა ყველა ტიპის კიბოს მქონე პაციენტში. კიბოს ხანგრძლივობასა და მკურნალობას მნიშვნელოვანი გავლენა ჰქონდა კბილების დაკარგვაზე. რეგრესიული ანალიზით გამოვლინდა პროგნოზული ფაქტორები, მათ შორის ბუსტერის დოზის გამოყენება.
შედეგები. კიბოს მკურნალობის ყველა ფორმა - ქიმიოთერაპია, რადიოთერაპია და მიზნობრივი თერაპიები - მნიშვნელოვნად ზრდის კბილების დაკარგვას სხვადასხვა მიზეზით. აღნიშნულ მკურნალობებს შეიძლება ჰქონდეს სერიოზული გავლენა პირის ღრუს ჯანმრთელობაზე, რადგან ისინი იწვევენ ისეთ გართულებებს, როგორიცაა: პირის ღრუს სიმშრალე (ქსეროსტომია), ნერწყვის ნაკადის შემცირება, ღრძილების ანთება და ინფექციებისადმი მომატებული მგრძნობელობა.
დასკვნები. პირის ღრუს ჯანმრთელობაზე ზრუნვა - მათ შორის რეგულარული ჰიგიენა, კბილთაშორისი სივრცეების გასუფთავება და პროფესიონალური შემოწმებები - კრიტიკულად მნიშვნელოვანია კბილების დაზიანებისა და დაკარგვის პრევენციისთვის. ასევე, COVID-19-ის ვაქცინაცია შესაძლოა იძლეოდეს გარკვეულ დაცვას და ამცირებდეს სიმპტომების სიმძიმესა და მის უარყოფით ზემოქმედებას პირის ღრუს ჯანმრთელობაზე.
ჩემს ღრმა მადლიერებას გამოვხატავ პროფესორ ანა მარგველაშვილის მიმართ მისი კრიტიკული ხედვებისა და გააზრებული რეკომენდაციებისათვის, რომლებმაც გადამწყვეტი როლი შეასრულეს ნაშრომის საბოლოო ვერსიის ჩამოყალიბებაში.
Downloads
წყაროები
Bemquerer LM, Oliveira SR, de Arruda JA, et al. Clinical, immunological, and microbiological analysis of the association between periodontitis and COVID-19: a case–control study. Odontology. 2024 Jan;112(1):208-20.
Kemerley A, Gupta A, Thirunavukkarasu M, Maloney M, Burgwardt S, Maulik N. COVID-19 Associated Cardiovascular Disease—Risks, Prevention and Management: Heart at Risk Due to COVID-19. Current Issues in Molecular Biology. 2024 Feb 29;46(3):1904-20.
Dimnjaković J, Buble T, Ivanko P et al. Association of anti-diabetic drugs and COVID-19 outcomes in patients with diabetes mellitus type 2 and cardiomyopathy. Scientific reports. 2024 Mar 27;14(1):7227.
Anand P, Sukul S, Kamra P. Periodontal diseases and systemic conditions: a comprehensive review. Journal of Advanced Medical and Dental Sciences Research. 2018 Jul 1;6(7):73-5.
Limongelli L, Favia G, Maiorano E, D'Amati A, et al. Oral lesions with immunohistochemical evidence of Sars‐CoV‐2 in swab‐negative post‐COVID syndrome. Oral diseases. 2024 Apr;30(3):1264-72.
Schwartz J, Capistrano KJ, Gluck J et al. SARS‐CoV‐2, periodontal pathogens, and host factors: The trinity of oral post‐acute sequelae of COVID‐19. Reviews in Medical Virology. 2024 May;34(3):e2543.
Jin D, Wei X, He Y, Zhong L, Lu H, Lan J, Wei Y, Liu Z, Liu H. The nutritional roles of zinc for immune system and COVID-19 patients. Frontiers in nutrition. 2024 Apr 19;11:1385591.
Dundua T, Margvelashvili V. The Oral Health Status in Oncopatients after COVID 19: Literature Review. Translational and Clinical Medicine-Georgian Medical Journal. 2022 Mar 2;7(1):14-7.
Herrera D, Sanz M, Shapira L, et al. Periodontal diseases and cardiovascular diseases, diabetes, and respiratory diseases: Summary of the consensus report by the European Federation of Periodontology and WONCA Europe. European Journal of General Practice. 2024 Dec 31;30(1):2320120.
Teixeira FC, Marin-Leon L et al. Relationship between periodontitis and subclinical risk indicators for chronic non-communicable diseases. Brazilian Oral Research. 2020 Jun 19;34:e058.
Shah MD, Sumeh AS, Sheraz M, Kavitha MS, Maran BA, Rodrigues KF. A mini-review on the impact of COVID 19 on vital organs. Biomedicine & pharmacotherapy. 2021 Nov 1;143:112158.
Botros N, Iyer P, Ojcius DM. Is there an association between oral health and severity of COVID-19 complications? Biomedical Journal. 2020 Aug 1;43(4):325-7.
Donders HC, Van der Sleen JM, Kleinbergen YJ, Su N, de Lange J, Loos BG. Alveolar bone loss and tooth loss are associated with COVID-19 severity but are not independent risk factors. An explorative study. Advances in Oral and Maxillofacial Surgery. 2022 Jan 1;5:100223.
Sun P, Yu C, Yin L, Chen Y, et al. Global, regional, and national burden of female cancers in women of child-bearing age, 1990–2021: analysis of data from the global burden of disease study 2021. EClinicalMedicine. 2024 Aug 1;74.
Parra-Rojas S, Velázquez-Cayón RT, Borges-Gil A, et al. Oral complications and management strategies for cancer patients: principles of supportive oncology in dentistry. Current Oncology Reports. 2024 Apr;26(4):391-9.
Chatzopoulos GS, Jiang Z, Marka N, Wolff LF. Periodontal disease, tooth loss, and systemic conditions: An exploratory study. International dental journal. 2024 Apr 1;74(2):207-15.
Alfaro E, Díaz-García E, García-Tovar S, et al. Endothelial dysfunction and persistent inflammation in severe post-COVID-19 patients: implications for gas exchange. BMC medicine. 2024 Jun 13;22(1):242.
Sweis JJ, Alnaimat F, Esparza V, Prasad S, et al. From acute infection to prolonged health consequences: understanding health disparities and economic implications in long COVID worldwide. International journal of environmental research and public health. 2024 Mar 11;21(3):325.
Kapila YL. Oral health’s inextricable connection to systemic health: Special populations bring to bear multimodal relationships and factors connecting periodontal disease to systemic diseases and conditions. Periodontology 2000. 2021 Oct;87(1):11-6.
Dundua T, Margvelashvili V, Kalandadze M, Dalalishvili S. The oral health status and preventive measurements for cancer patients. Georgian medical news. 2024 Sep (354):213-7.
Farhad SZ, Karbalaeihasanesfahani A, Dadgar E et al. The role of periodontitis in cancer development, with a focus on oral cancers. Molecular Biology Reports. 2024 Dec;51(1):814.
Montero E, Bujaldón R, et al. Cross‐sectional association between severe periodontitis and diabetes mellitus: A nation‐wide cohort study. Journal of Clinical Periodontology. 2024 Apr;51(4):368-79.
Baima G, Minoli M, Michaud DS, Aimetti M, Sanz M, Loos BG, Romandini M. Periodontitis and risk of cancer: Mechanistic evidence. Periodontology 2000. 2024 Oct;96(1):83-94.
Elad S, Yarom N, Zadik Y, et al. The broadening scope of oral mucositis and oral ulcerative mucosal toxicities of anticancer therapies. CA: a cancer journal for clinicians. 2022 Jan;72(1):57-77.
Belsky JA, Tullius BP, Lamb MG, Sayegh R, Stanek JR, Auletta JJ. COVID-19 in immunocompromised patients: a systematic review of cancer, hematopoietic cell and solid organ transplant patients. Journal of Infection. 2021 Mar 1;82(3):329-38.
Dundua T, Margvelashvili V. Basic Aspects of Oral Health Management in Postcovid OncoPatients. International Dental Journal. 2024 Oct 1;74:S19-20.
ჩამოტვირთვები
გამოქვეყნებული
როგორ უნდა ციტირება
გამოცემა
სექცია
