Carbon Sequestration in Coastal Wetlands: Global Trends and Black Sea Evidence Gaps
საკვანძო სიტყვები:
სანაპირო ჭარბტენიანი ეკოსისტემები, ლურჯი ნახშირბადი, ნახშირბადის სეკვესტრაცია, ბიბლიომეტრიული ანალიზი, VOSviewer, შავი ზღვაანოტაცია
სანაპირო ჭარბტენიანი ეკოსისტემები ნახშირბადის მნიშვნელოვან რაოდენობას ინახავს და შეუძლია წვლილი შეიტანოს კლიმატის ცვლილების შერბილებაში. წინამდებარე კვლევაში გაანალიზებულია სანაპირო ჭარბტენიანი ეკოსისტემების ნახშირბადის კვლევების გლობალური სტრუქტურა და შეფასებულია შავი ზღვის სანაპირო ჭარბტენიანი ეკოსისტემების შესახებ არსებული სამეცნიერო მტკიცებულებების მოცულობა და თავისებურებები. კვლევა აერთიანებს გლობალურ ბიბლიომეტრიულ ანალიზსა და შავი ზღვის სანაპირო არეალში ნახშირბადის კვლევების გეოგრაფიულად ფოკუსირებულ მიმოხილვას.
გლობალური მონაცემთა ერთობლიობა მოიცავდა Scopus-ის ბაზიდან მოძიებულ 2 962 ინგლისურენოვან სამეცნიერო და მიმოხილვით სტატიას, რომლებიც გაანალიზდა VOSviewer-ის პროგრამაში საკვანძო სიტყვების თანაარსებობისა და ქვეყნების მიხედვით თანაავტორობის ანალიზის გამოყენებით. შავი ზღვის რეგიონის შესახებ ინდექსირებული, რეცენზირებული სამეცნიერო მტკიცებულებების შესაფასებლად ცალკეული რეგიონული ძიებები ჩატარდა Scopus-სა და ღია წვდომის წყაროებში.
საკვანძო სიტყვების რუკამ გამოავლინა ოთხი ურთიერთდაკავშირებული თემატური მიმართულება: ნიადაგის ნახშირბადის ბიოქიმია; ლურჯი ნახშირბადის ეკოსისტემები და მათი მართვა; სათბურის აირების მიმოცვლა და ნახშირბადის ნაკადები; და ნალექებში ნახშირბადის შეფასება. ქვეყნების თანამშრომლობის ქსელმა აჩვენა ფართო, თუმცა რეგიონული თავისებურებებით სტრუქტურირებული საერთაშორისო თანამშრომლობა. ამის საპირისპიროდ, რეგიონულ დონეზე გამოვლინდა შერჩევის კრიტერიუმების შესაბამისი მხოლოდ ხუთი კვლევა: სამი ეხებოდა დუნაის დელტის რუმინულ სექტორს, ხოლო ორი მოიცავდა ბულგარეთის სანაპიროზე მდებარე საკვლევ უბნებს.
აღნიშნული კვლევები ძირითადად ფოკუსირებული იყო ნიადაგში, ნალექებსა და ბიომასაში ნახშირბადის მარაგებსა და მათზე ადამიანის მიერ განხორციელებული მართვის ზეგავლენაზე. ამასთან, სათბურის აირების სრული ბალანსი და ნახშირბადის სეკვესტრაციის უშუალოდ გაზომილი სიჩქარეები უმეტესად შეუფასებელი რჩებოდა. საქართველოს, თურქეთისა და უკრაინის სანაპირო ჭარბტენიანი ეკოსისტემებისთვის შერჩევის კრიტერიუმების შესაბამისი კვლევები ჩატარებული ძიებებით ვერ მოიძებნა.
შედეგები ცხადყოფს მკვეთრ განსხვავებას კვლევების ფართო გლობალურ სურათსა და შავი ზღვის რეგიონის მწირ, გეოგრაფიულად კონცენტრირებულ სამეცნიერო მტკიცებულებათა ბაზას შორის. აუზის მასშტაბით კოორდინირებული მონიტორინგი, გაზომვის სტანდარტიზებული პროტოკოლები და ნახშირორჟანგის, მეთანისა და აზოტის ქვეჟანგის უშუალო შეფასება ხელს შეუწყობდა მტკიცებულებათა ბაზის გაძლიერებასა და კონკრეტული ტერიტორიების თავისებურებებზე მორგებული კონსერვაციისა და აღდგენის გადაწყვეტილებების დასაბუთებას.
##plugins.generic.usageStats.downloads##
წყაროები
Agafonova, I., Gospodinov Petrov, P., & Stefanova, V. (2025). Carbon retention in wetlands under different anthropogenic pressures: effects of reed mowing and pollution in the Burgas lake Ramsar site. Bulgarian Journal of Soil Science, Agrochemistry and Ecology, 59(4), 31–44. https://doi.org/10.61308/null2221
Byun, C., Lee, S. H., & Kang, H. (2019). Estimation of carbon storage in coastal wetlands and comparison of different management schemes in South Korea. Journal of Ecology and Environment, 43(1). https://doi.org/10.1186/s41610-019-0106-7
Dahl, M., Deyanova, D., Gütschow, S., Asplund, M. E., Lyimo, L. D., Karamfilov, V., Santos, R., Björk, M., & Gullström, M. (2016). Sediment properties as important predictors of carbon storage in Zostera marina meadows: A comparison of four European areas. PLoS ONE, 11(12). https://doi.org/10.1371/journal.pone.0167493
Guo, X., Liu, Y., Xie, T., Li, Y., Liu, H., & Wang, Q. (2025). Impact of Ecological Restoration on Carbon Sink Function in Coastal Wetlands: A Review. Water (Switzerland), 17(4). https://doi.org/10.3390/w17040488
IPCC. (2014). 2013 supplement to the 2006 IPCC guidelines for national greenhouse gas inventories: wetlands: methodological guidance on lands with wet and drained soils, and constructed wetlands for wastewater treatment (T. Hiraishi, T. Krug, K. Tanabe, N. Srivastava, J. Baasansuren, M. Fukuda, & T. G. Troxler, Eds.). IPCC, Intergovernmental Panel on Climate Change, Switzerland.
Jennerjahn, T. C. (2020). Relevance and magnitude of “Blue Carbon” storage in mangrove sediments: Carbon accumulation rates vs. stocks, sources vs. sinks. Estuarine, Coastal and Shelf Science, 247. https://doi.org/10.1016/j.ecss.2020.107027
Macreadie, P. I., Nielsen, D. A., Kelleway, J. J., Atwood, T. B., Seymour, J. R., Petrou, K., Connolly, R. M., Thomson, A. C. G., Trevathan-Tackett, S. M., & Ralph, P. J. (2017). Can we manage coastal ecosystems to sequester more blue carbon? Frontiers in Ecology and the Environment, 15(4), 206–213. https://doi.org/10.1002/fee.1484
Marín-Muñiz, J. L., Hernández, M. E., & Moreno-Casasola, P. (2014). Comparing soil carbon sequestration in coastal freshwater wetlands with various geomorphic features and plant communities in Veracruz, Mexico. Plant and Soil, 378(1–2), 189–203. https://doi.org/10.1007/s11104-013-2011-7
McLeod, E., Chmura, G. L., Bouillon, S., Salm, R., Björk, M., Duarte, C. M., Lovelock, C. E., Schlesinger, W. H., & Silliman, B. R. (2011). A blueprint for blue carbon: Toward an improved understanding of the role of vegetated coastal habitats in sequestering CO2. In Frontiers in Ecology and the Environment (Vol. 9, Number 10, pp. 552–560). https://doi.org/10.1890/110004
Mocanu, V., Dumitru, S., & Paltineanu, C. (2022). ASSESSING CARBON SEQUESTRATION AND POSSIBLE GREENHOUSE GAS EMISSION WITHIN THE DANUBE DELTA SOILS – PAST AND CURRENT ENVIRONMENTAL CONSIDERATIONS. Carpathian Journal of Earth and Environmental Sciences, 17(2), 219–234. https://doi.org/10.26471/cjees/2022/017/216
Mocanu, V., Dumitru, S., Paltineanu, C., & Domnariu, H. (2023). DYNAMICS OF SOIL ORGANIC CARBON AFTER MORE THAN 25 YEARS OF FARMING IN THE DANUBE DELTA. Carpathian Journal of Earth and Environmental Sciences, 18(1), 5–14. https://doi.org/10.26471/cjees/2023/018/236
Poffenbarger, H. J., Needelman, B. A., & Megonigal, J. P. (2011). Salinity influence on methane emissions from tidal marshes. Wetlands, 31(5), 831–842. https://doi.org/10.1007/s13157-011-0197-0
Ramsar Convention Secretariat. (n.d.). Classification of wetland types. Retrieved September 18, 2026, from https://www.ramsar.org/classification-wetland-types
Ramsar Convention Secretariat. (1996). Ramsar Sites Information Service: Danube Delta. https://rsis.ramsar.org/ris/521?__goaway_challenge=meta-refresh&__goaway_id=955b7d3abc45a897413d74f14859937d&language=en
Sadat-Noori, M., Andersen, M. S., Rutlidge, H., & Glamore, W. (2025). Coastal Wetland Restoration Effects on Carbon Dynamics: A Groundwater Perspective. In Reviews of Geophysics (Vol. 63, Number 3). John Wiley and Sons Inc. https://doi.org/10.1029/2025RG000895
Suliman, I., Tudor, I.-M., Covaliov, S., Doroftei, M., Livanov, O., Ibram, O., Burada, A., Despina, C., Seceleanu-Odor, D., Gheorghe, P.-B., Matei, N., Trifanov, C., Mierlă, M., Balaican, D., Simionov, M., & Tudor, M. (2025). Assessment of carbon sequestration and hazardous chemical storage in reed habitats of the Danube Delta Biosphere Reserve’s fluvio-marine sector. Scientific Annals of the Danube Delta Institute, 30, 123–139. https://doi.org/10.3897/saddi.30.159714
Tomar, U., & Baishya, R. (2020). Moisture regime influence on soil carbon stock and carbon sequestration rates in semi-arid forests of the National Capital Region, India. Journal of Forestry Research, 31(6), 2323–2332. https://doi.org/10.1007/s11676-019-01032-6
UNESCO World Heritage Centre. (n.d.). UNESCO: Colchic Rainforests and Wetlands. Retrieved September 20, 2026, from https://whc.unesco.org/en/list/1616
van Eck, N. J., & Waltman, L. (2010). Software survey: VOSviewer, a computer program for bibliometric mapping. Scientometrics, 84(2), 523–538. https://doi.org/10.1007/s11192-009-0146-3
