ირანის სადავო პოზიცია „აზერბაიჯან“ სახელწოდების გამოყენების მიმართ აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის პერიოდში
DOI:
https://doi.org/10.52340/tuw.2025.38.01.36საკვანძო სიტყვები:
აზერბაიჯანის ტოპონიმი, ირანი, ტერიტორია, ერი, გეოგრაფიული სახელებიანოტაცია
1918 წლის 28 მაისს, როცა კავკასიაში გაჩნდა დამოუკიდებელი სახელმწიფო სახელწოდებით „აზერბაიჯანი“, ირანმა ეს ამბავი სერიოზული პროტესტით მიიღო. ირანის ოფიციალურმა წრეებმა ახალი სახელმწიფოსთვის სახელის „აზერბაიჯანი“ დარქმევა აღიქვეს, როგორც ტერიტორიული პრეტენზია სამხრეთ აზერბაიჯანზე მომავალში.
1917 წლის ბოლოდან ირანულ პრესაში „აზერბაიჯანის“ სახელთან დაკავშირებული საკითხი განხილვის საგნად იქცა და 1919 წლის ბოლომდე ერთ-ერთ მთავარ თემად იქცა როგორც ირანულ, ასევე აზერბაიჯანულ მედიაში. მიუხედავად იმისა, რომ ირანის საზოგადო მოღვაწეები და მწერლები ამ პრეტენზიებს ოფიციალურ და არაოფიციალურ გამოცემებში აყენებდნენ, მ. ე. რასულზადე და რესპუბლიკის სხვა მოღვაწეები მათ წინასწარგანწყობილ ბრალდებებს მტკიცედ და სამეცნიერო საფუძვლებით უარყოფდნენ.
სტატია წარმოაჩენს ირანის პოზიციის ძირითად მიზეზებს სახელწოდების „აზერბაიჯანი“ წინააღმდეგ და ასევე აზერბაიჯანის ეროვნული არსებობის ისტორიულ საფუძვლებს სამეცნიერო ბაზაზე.
##plugins.generic.usageStats.downloads##
წყაროები
Bünyadov, Z. (2007). Azərbaycan VII-IX əsrlərdə. Bakı: 424 s.
Mədətli, E. (2011). Azərbaycan həqiqətləri İran tarixşünaslığında. Bakı:Təhsil, 272 s.
Mustafayev, V. (2023). Bir daha bütöv Azərbaycan ərazisi haqqında. Bakı: Elm, 62 s.
Rəsulzadə, M.Ə. (2014). Əsərləri. V cild, Bakı, Qanun nəşriyyatı,564 s.
Rüstəmova-Tohidi, S. (2021) Cümhuriyyətin “Azərbaycan” adlandırılması və onun tarixi əhəmiyyəti, Bakı: Təhsil, 304 s.
بیات، کاوه، توفان بر فراز قفقاز، نگاه به مناسبات منطقه ای ایران و جمهوری آذربایجان، ارمنستان و گرجستان در دوره نخستین استقلال، 1921-1918، مرکز اسناد و تاریخ دیپلوماسی (وزارت امور خارجه)، تهران، وزارت امور خارجه، 1380، 458 ص
- كاوه بيات، کتاب آذربایجان در موج خیز تاریخ (نگاهی به مباحث مليون ايران و جرايد باكو در تغيير نام آران به آذربايجان ۱۲۹۶-۱۲۹۸ شمسی)، انتشارات شیرازه کتاب ما، ۱۳۷۷، تهران
გამოქვეყნებული
როგორ უნდა ციტირება
გამოცემა
სექცია
