Powerless Evil: Iveria, 1897, Nos. 161–162

„ივერია“, 1897, #161-162

ანოტაცია

სტატიაში განხილულია იაკობ გოგებაშვილის წერილი „უძლური ბოროტება“ („ივერია“, 1897, #161–162), რომელშიც მწერალი გიორგი წერეთლის კრიტიკულ წერილს პასუხობს. გოგებაშვილი მკაცრად აკრიტიკებს „კვალის“ რედაქციას და ავტორს,  რომელთაც უარყოფითად შეაფასეს მისი საბავშვო მოთხრობები „მოსავლის მცველი“ და „მეფე ერეკლე და ინგილო ქალი“. ავტორი ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ კრიტიკა პირადულ საფუძველზეა აგებული და არა ლიტერატურული ან ისტორიული შეფასების კრიტერიუმებზე.

გოგებაშვილი განსაკუთრებით იცავს „ერეკლე მეფე და ინგილო ქალის“ სიუჟეტს და ამტკიცებს, რომ იგი არა მხოლოდ შესაძლებელი, არამედ ისტორიულად ცნობილი ამბავია, რომელსაც როგორც ხალხური გადმოცემა, ისე ალექსანდრე ორბელიანიც ადასტურებს. მასში გამოკვეთილია ქართველი ქალის გამბედაობის ტრადიცია, რომელიც აღბეჭდილია როგორც ისტორიულ ქრონიკებში, ისე საზოგადოებრივ მეხსიერებაში. ავტორი ხაზს უსვამს, რომ მსგავსი მაგალითები - თეკლა ბატონიშვილისა თუ სხვა გმირი ქალების ქმედებები - ქართველი ქალის ეროვნული თვითშეგნების დასტურია.

გოგებაშვილი ასევე წარმოაჩენს ქართველი გლეხობის მამულიშვილობასა და პატრიოტიზმს, რაც “კვალის” კრიტიკოსის მხრიდან უგულებელყოფილია. იგი ამაში ხედავს „კვალის“ სოციალური სუსტი მხარის გამოხატულებას და აკრიტიკებს გლეხობისადმი ზიზღის გამოვლინებებს. მიუხედავად პოლემიკური ტონისა, ავტორი გარკვეულწილად აღიარებს გიორგი წერეთლის, როგორც ნიჭიერი მწერლის, საზოგადოებრივ აზრზე ზემოქმედების უნარს.

მიუხედავად იმისა, რომ ტექსტი მკაცრი პოლემიკით გამოირჩევა, მასში მაინც იკვეთება წერეთლის, როგორც ნიჭიერი მწერლის, გავლენის აღიარება. სტატიამ ორივე ავტორის შემოქმედებითი დისკუსიის მაგალითზე წარმოაჩინა XIX საუკუნის ქართული ლიტერატურის კრიტიკული სივრცე.