მწვანე დიპლომატია საერთაშორისო სამართლისა და საერთაშორისო ურთიერთობების გზაჯვარედინზე
DOI:
https://doi.org/10.52340/spectri.2025.12.02.02საკვანძო სიტყვები:
მწვანე დიპლომატია, საერთაშორისო სამართალი, საერთაშორისო ურთიერთობები, კლიმატის შესახებ შეთანხმებები, მდგრადი განვითარება, გლობალური მმართველობა, გარემოსდაცვითი ხელშეკრულებებიანოტაცია
წინამდებარე სტატიაში მოცემულია მწვანე (გარემოსდაცვითი) დიპლომატიის ევოლუციის ანალიზი და ხაზს უსვამს მის განსაკუთრებულ როლს თანამედროვე გლობალური მმართველობის სისტემაში. თუ ისტორიულად გარემოსდაცვითი დიპლომატია ძირითადად ხელშეკრულებების მოლაპარაკებასა და მათი შესრულების კონტროლზე იყო ორიენტირებული, თანამედროვე ტენდენციები მიუთითებს იმაზე, რომ გარემოსდაცვითი მიზნები სულ უფრო მეტად გამოიყენება გეოპოლიტიკური გავლენის, სტრატეგიული თანამშრომლობისა და ეკონომიკური ბერკეტების მექანიზმებად.
ფუნდამენტური სამართლებრივი ინსტრუმენტების, მათ შორის გაეროს კლიმატის ცვლილების ჩარჩო კონვენციის (UNFCCC), კიოტოს პროტოკოლის, პარიზის შეთანხმების, მონრეალის პროტოკოლის, ბიოლოგიური მრავალფეროვნების კონვენციის (CBD), გადაშენების პირას მყოფი სახეობების საერთაშორისო ვაჭრობის კონვენციის (CITES), გაეროს საზღვაო სამართლის კონვენციის (UNCLOS), სტოკჰოლმის დეკლარაციისა და 2030 წლის მდგრადი განვითარების დღის წესრიგის საფუძველზე, საერთაშორისო სამართალით ჩამოყალიბებულია აღნიშნული საკითხის ნორმატიულ - ინსტიტუციურ საფუძვლები, ხოლო დიპლომატიური პროცესები ახდენს ამ ვალდებულებებს პოლიტიკური პრაქტიკის დონეზე უზრუნველყოფას.
კვლევის შედეგები ცხადყოფს, რომ თანამედროვე მწვანე დიპლომატია მნიშვნელოვნად სცილდება გარემოს დაცვის ფარგლებს და აქტიურად ახდენს გავლენას გლობალურ ძალაუფლების სტრუქტურებზე, სავაჭრო რეჟიმებზე, ფინანსურ ნაკადებსა და უსაფრთხოების დღის წესრიგებზე და ის ყალიბდება, როგორც მრავალგანზომილებიანი მმართველობის მოდელი, რომელსაც აქვს საერთაშორისო ურთიერთობების გარდაქმნის პოტენციალი კლიმატური კრიზისის, ტექნოლოგიური ტრანსფორმაციისა და მზარდი გარემოსდაცვითი ურთიერთდამოკიდებულების ეპოქაში.
##plugins.generic.usageStats.downloads##
წყაროები
International Energy Agency. (2021). The role of critical minerals in clean energy transitions. https://www.iea.org/reports/the-role-of-critical-minerals-in-clean-energy-transitions
United Nations Environment Programme. (2019). Global environment outlook 6 (GEO-6): Healthy planet, healthy people. https://www.unep.org/resources/global-environment-outlook-6
International Renewable Energy Agency. (2023). World Energy Transitions Outlook. https://www.irena.org/publications
International Energy Agency. (2022). Africa Energy Outlook 2022. https://www.iea.org/reports/africa-energy-outlook-2022
United Nations Framework Convention on Climate Change. (2015). Paris Agreement. https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/the-paris-agreement
United Nations Framework Convention on Climate Change. (1992). United Nations Framework Convention on Climate Change. https://unfccc.int/resource/docs/convkp/conveng.pdf
Montreal Protocol on Substances that Deplete the Ozone Layer. (1987). Montreal Protocol. https://ozone.unep.org/treaties/montreal-protocol
Stockholm Declaration on the Human Environment. (1972). Report of the United Nations Conference on the Human Environment. https://www.un.org/en/conferences/environment/stockholm1972
Convention on Biological Diversity. (1992). Convention on Biological Diversity. https://www.cbd.int/convention/text/
Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora. (1973). Text of the Convention. https://cites.org/eng/disc/text.php
United Nations. (1982). United Nations Convention on the Law of the Sea. https://www.un.org/depts/los/convention_agreements/texts/unclos/unclos_e.pdf
United Nations Environment Programme. (2023). Emissions Gap Report 2023. https://www.unep.org/resources
United Nations Framework Convention on Climate Change. (2023). Transparency and reporting system. https://unfccc.int
United Nations Climate Change (2025). Operationalization of the Enhanced Transparency Framework. https://unfccc.int/FAQ-moving-towards-the-ETF
Kyoto Protocol to the United Nations Framework Convention on Climate Change. (1997). Kyoto Protocol. https://unfccc.int/resource/docs/convkp/kpeng.pdf
ჩამოტვირთვები
გამოქვეყნებული
როგორ უნდა ციტირება
გამოცემა
სექცია
ლიცენზია
ეს ნამუშევარი ლიცენზირებულია Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 საერთაშორისო ლიცენზიით .
